ناشر: سازمان بسیج اساتید دانشگاهها و مراکز علمی ، پژوهشی و آموزشی کشور فصلنامه علمی مطالعات حقوق بشر اسلامی 2322-5637 14 2 2025 09 22 The Right to Water Security in the Light of the Iranian Legal System and International Documents حق بر امنیت آب در پرتو نظام حقوقی ایران و اسناد بین المللی 17 42 232614 FA مهدی کیخسروی استادیار، گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه تفرش، اراک ، ایران 0000-0003-2638-0710 بنیامین طاهری کارشناسی ارشد، گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران 0009-0009-2228-7536 محمد مهدی سلیمان زاده دانشجو کارشناسی ارشد، گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دپارتمان حقوق، دانشگاه مفید، قم، ایران Journal Article 2024 09 19 Water security means continuous access to water of sufficient quality and quantity to meet human and environmental needs. To address this issue, the international community has significantly recognized the importance of access to safe drinking water and sanitation facilities within the framework of human rights. The main question of the present study is what is the importance of addressing the issue of the right to water security in the light of the Iranian legal system and international documents? The aim of this study, relying on a qualitative research method based on a descriptive-analytical approach, is to understand the impact of the importance of the concept of the right to water security in the light of international documents and the reasons for the close relationship between political authority and the right to water security in the Iranian legal system. According to the findings of the present study, in order to improve the situation of water laws in Iran, legislators should first pass a comprehensive law in the field of water. Secondly, in part of this comprehensive water law, the concept of the right to water security is officially and explicitly addressed, and while providing a precise and expert definition of this term, taking into account important climate variables, the environment, the volume of water resources, and the amount of water consumption in different regions of the country, comprehensive solutions and laws that are appropriate for different regions and areas of the country should امنیت آب به معنای دسترسی مداوم به آب با کیفیت و مقدار کافی برای برآورده کردن نیازهای انسان و محیط زیست است. برای رسیدگی به این موضوع، جامعه جهانی به گونه‌ای چشمگیر توجه به دسترسی به آب آشامیدنی سالم و تاسیسات بهداشتی را در چهارچوبی حقوق بشری به رسمیت شناخت. سوال اصلی پژوهش حاضر این است که اهمیت پرداختن به موضوع حق بر امنیت آب در پرتو نظام حقوقی ایران و اسناد بین المللی چیست؟هدف این مطالعه با تکیه بر روش تحقیق کیفی مبتنی بر رویکرد توصیفی-تحلیلی بر درکی از تاثیر اهمیت مفهوم حق بر امنیت آب در پرتو اسناد بین المللی و دلایل ارتباط تنگاتنگ اقتدار سیاسی و حق بر امنیت آب در نظام حقوقی ایران است.حسب یافته های پژوهش حاضر، جهت بهبود وضعیت قوانین آبی در کشور ایران در ابتدا قانونگذاران به تصویب قانون جامعی در حوزه آب پرداخته شود. ثانیا در بخشی از این قانون جامع آب رسماً و صریحاً به مفهوم حق بر امنیت آب پرداخته وضمن ارائه تعریفی دقیق و کارشناسانه از این اصطلاح، با در نظر گرفتن متغیر های مهم آب و هوایی،محیط زیستی، حجم منابع آبی و میزان مصرف آب در مناطق مختلف سرزمین، به ارائه راهکارها و وضع قوانین جامع و متناسب با مناطق و نواحی مختلف کشور در جهت تحقق اهداف مفهوم حق بر امنیت آب پرداخته شود.نتایج پژوهش نشان می دهد که لزوم پرداختن به حق بر امنیت آب می‌تواند به کاهش نابرابری‌های اجتماعی، اقتصادی، حفاظت از محیط‌زیست وکاهش آلودگی‌ها در جمهوری اسلامی ایران کمک کند. https://www.pfbaj.ir/article_232614_66c01095c24c1a96ab0cf32af14c1a2c.pdf

ناشر: سازمان بسیج اساتید دانشگاهها و مراکز علمی ، پژوهشی و آموزشی کشور فصلنامه علمی مطالعات حقوق بشر اسلامی 2322-5637 14 2 2025 09 22 Analysis of new approaches to supporting the inherent dignity of workers in light of the solidarity of human rights and labor rights تحلیل رویکرد‌های نوین در حمایت از کرامت ذاتی کارگران در پرتو همبستگی حقوق بشر و حقوق کار 43 61 240482 FA محسن واثقی استادیار گروه حقوق،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران . فاطمه نوروزی دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشگاه علامه طباطبایی(ره) تهران محمد مهریار استادیار گروه حقوق،دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی قم Journal Article 2025 05 02 Significant changes in economic and social structures resulting from globalization, the expansion of multinational corporations, and changing domestic patterns have posed fundamental challenges to the classical theoretical foundations of labor law. In classical labor, the inequality of power between workers and employers has been the basis for the formulation of protective rules, but the emerging complexities of the labor market, especially in the digital and informal economy, require a rethinking of the normative foundations of this field. In response to these challenges, two major issues have been raised in the relationship between labor law and human rights: first, a view that makes labor law a human right and that relies on the need to analyze the rights of the requirements of rights in the fundamental principles of human rights. and second, a view that, with a focus on collective solidarity and the protection of trade union rights, considers rights to be independent of the human system. This article, using a descriptive-analytical method, while criticizing and examining these two approaches, argues that human rights and labor rights do not only operate in conflict, but also that in combination, the capabilities of both systems can be used to ensure the protection of human dignity. Research studies show that combining the fundamental principles of human rights with labor rights protection mechanisms is an effective way to deal with contemporary labor market challenges and strengthen social justice in employer relations. تحولات عمیق در ساختارهای اقتصادی و اجتماعی ناشی از جهانی‌شدن، گسترش شرکت‌های چندملیتی و تغییر الگوهای اشتغال، بنیان‌های نظری کلاسیک حقوق کار را با چالش‌های اساسی مواجه ساخته است. در حقوق کار کلاسیک، نابرابری قدرت میان کارگر و کارفرما مبنای اصلی تدوین قواعد حمایتی بوده است، اما پیچیدگی‌های نوظهور بازار کار، به‌ویژه در قالب اقتصاد دیجیتالی و اشتغال غیررسمی مستلزم بازاندیشی در مبانی هنجاری این حوزه می‌باشد. در واکنش به این چالش‌ها، دو رویکرد عمده در تبیین رابطه حقوق کار و حقوق بشر مطرح شده است: نخست، دیدگاهی که حقوق کار را امتداد حقوق بشر دانسته و بر لزوم تحلیل الزامات حقوق کار در چارچوب اصول بنیادین حقوق بشر تأکید دارد؛ و دوم، رویکردی که با محوریت همبستگی جمعی و حمایت‌های صنفی، استقلال حقوق کار را از نظام حقوق بشر ضروری می‌داند. این مقاله، با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی، ضمن نقد و بررسی این دو رهیافت، استدلال می‌کند که حقوق بشر و حقوق کار نه‌تنها در تعارض نیستند، بلکه در چارچوبی تلفیقی می‌توان از ظرفیت‌های هر دو نظام برای تضمین حمایت مؤثر از کرامت کارگران بهره برد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تلفیق اصول بنیادین حقوق بشر با سازوکارهای حمایتی حقوق کار، راهبردی کارآمد برای مواجهه با چالش‌های معاصر بازار کار و تقویت عدالت اجتماعی در مناسبات کارفرمایی محسوب می‌شود. https://www.pfbaj.ir/article_240482_4184b5f5c7589f476277377cb21c93f7.pdf

ناشر: سازمان بسیج اساتید دانشگاهها و مراکز علمی ، پژوهشی و آموزشی کشور فصلنامه علمی مطالعات حقوق بشر اسلامی 2322-5637 14 2 2025 09 22 The Legal Responsibility of Digital Platforms for Content Removal Related to Sanctioned Individuals: The Case Study of General Soleimani مسئولیت حقوقی پلتفرم‌های دیجیتال در قبال حذف محتوای مرتبط با شخصیت‌های تحت تحریم: مطالعه موردی سردار سلیمانی 63 81 240483 FA فاطمه فلاح تفتی استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، عضو هیات علمی،دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، جمهوری اسلامی ایران 0000-0002-6443-5172 Journal Article 2025 05 18 This research provides a legal analysis of the practices of digital platforms, particularly Instagram and Twitter, in the widespread removal of content related to General Qassem Soleimani following his assassination in January 2020. The main issue investigated is the scope and basis of platforms' legal responsibility for implementing content moderation policies, especially when justified by sanction regimes and internal regulations, and to evaluate the conformity of these practices with international human rights law. The primary objective of the article is to assess the framework of platforms' legal responsibility based on the principles of international human rights law, notably the right to freedom of expression (Article 19 of the International Covenant on Civil and Political Rights – ICCPR) and the principle of due process. It also analyzes the legal implications of these practices for users and public discourse in the online sphere. The research methodology is qualitative and based on a critical analysis of international legal instruments (including treaties, general comments of the Human Rights Committee, and practices of human rights monitoring bodies), relevant domestic laws (especially sanctions laws and intermediary liability in the United States), and the "Terms of Service" of the respective platforms, all from the perspective of their compliance with international human rights principles. The findings indicate that while platforms have cited U.S. sanctions and their own terms of service, these legal bases face serious challenges under international human rights law, particularly regarding the principles of transparency, necessity, این پژوهش به تحلیل حقوقی رویه پلتفرم‌های دیجیتال،به‌ویژه اینستاگرام و توییتر،در حذف گسترده محتوای مرتبط با سردار قاسم سلیمانی پس از ترور ایشان در ژانویه ۲۰۲۰ می‌پردازد.مسئله اصلی پژوهش، بررسی دامنه و مبانی مسئولیت حقوقی پلتفرم‌ها درقبال اعمال سیاست‌های حذف محتوا، به خصوص درمواردی که با استناد به رژیم‌های تحریمی و مقررات داخلی صورت می‌گیرد، و ارزیابی انطباق این رویه‌ها با موازین حقوق بین‌الملل بشر. هدف اصلی مقاله، ارزیابی چارچوب مسئولیت حقوقی پلتفرم‌ها بر اساس اصول حقوق بین‌الملل بشر، به ویژه حق آزادی بیان (ماده ۱۹ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی – ICCPR) و اصل دادرسی منصفانه، و تحلیل پیامدهای حقوقی ناشی از این رویه‌ها برای کاربران و گفتمان عمومی در فضای مجازی است. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر تحلیل انتقادی اسناد حقوقی بین‌المللی (شامل معاهدات، تفاسیر عمومی کمیته حقوق بشر و رویه نهادهای ناظر حقوق بشری)، قوانین داخلی مرتبط (به ویژه قوانین تحریمی و مسئولیت واسطه‌ها در ایالات متحده آمریکا)، و «شرایط خدمات» پلتفرم‌های مربوطه ازمنظر انطباق با اصول حقوق بین‌الملل است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه پلتفرم‌ها به تحریم‌های ایالات متحده وشرایط خدمات خود استناد کرده‌اند، اما این مبانی حقوقی با چالش‌های جدی از منظر حقوق بین‌الملل بشر، به‌ویژه اصول شفافیت، ضرورت، تناسب و حق دسترسی به دادرسی منصفانه، روبرو هستند.این پژوهش استدلال می‌کند که پلتفرم‌های دیجیتال به دلیل نقش فزاینده و شبه‌دولتی خود در فضای اطلاعاتی جهانی، موظف به رعایت استانداردهای حقوق بشری هستند و رویه‌های فعلی آن‌هادرقبال محتوای مرتبط باشخصیت‌های تحت تحریم، نیازمندبازنگری جدی برای تضمین رعایت کامل حقوق بشر در فضای مجازی است. https://www.pfbaj.ir/article_240483_e4858d5f650f52d1186613d9f6a9fb50.pdf

ناشر: سازمان بسیج اساتید دانشگاهها و مراکز علمی ، پژوهشی و آموزشی کشور فصلنامه علمی مطالعات حقوق بشر اسلامی 2322-5637 14 2 2025 09 22 Human Rights and Security Challenges in Addressing Rhizomatic Crimes چالشهای حقوق بشری و امنیتی در مواجهه با جرایم ریزومیک با تاکید بر نسل Z و‌آلفا 1 16 240481 FA محمد روحانی مقدم دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی ،واحد سمنان ،دانشگاه آزاد اسلامی ،سمنان ،ایران 0000-0001-8619-507X سیدعلی اکبر سیادت دانشجوی دکتری رشته حقوق جزا و کیفرشناسی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایرا 0009-0000-0529-2872 زهرا غلامرضایی دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته حقوق جزا و جرمشناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2025 04 20 Technological advancements in the digital age have given rise to rhizomatic crimes, inspired by Deleuze and Guattari’s rhizome theory. These crimes, characterized by decentralization, flexibility, resistance to control, and multiple connections, pose unprecedented challenges to legal and security systems. Generations Z and Alpha, due to their high technological literacy and use of decentralized tools, play a key role in either perpetrating or falling victim to such crimes. Examples include cryptocurrency fraud, cyber harassment, and financial crimes in the metaverse. However, the most pressing crimes currently threatening domestic security and even global order are those against internal security and human rights. This qualitative study, employing the rhizome theory framework, examines the mechanisms of rhizomatic crimes and the role of younger generations. Findings reveal that existing legal systems, designed for traditional crimes, are ineffective against decentralized offenses. Proposed solutions include developing international laws, promoting digital legal literacy, leveraging AI to track criminal patterns, and enhancing cross-sectoral collaboration. Additionally, revising criminal and preventive policies to align with the nature of rhizomatic crimes is essential. By offering practical strategies, this research enriches cyber criminology literature and rhizome theory while paving the way for effective policymaking in controlling decentralized crimes. Understanding the interplay between younger generations, rhizomatic structures, and legal systems is crucial for ensuring security and justice in the digital space. تحولات فناوری در عصر دیجیتال، ظهور جرایم ریزومیک را به همراه داشته است که از نظریه ریزوم دلوز و گاتاری الهام گرفته‌اند. این جرایم با ویژگی‌هایی مانند عدم تمرکز، انعطاف‌پذیری، مقاومت در برابر کنترل، و اتصال چندگانه، چالش‌های بی‌سابقه‌ای برای نظام‌های حقوقی و امنیتی ایجاد کرده‌اند. نسل‌های Z و آلفا، به دلیل سواد فناوری بالا و استفاده از ابزارهای غیرمتمرکز، نقش کلیدی در شکل‌گیری یا قربانی شدن این جرایم ایفا می‌کنند. مصادیق این جرایم شامل کلاهبرداری‌های رمزارزی، آزار و اذیت سایبری، و جرایم مالی در متاورس است؛ لیکن مهمترین جرمی که در حال حاضر نظم حاکمیت و بعضاً نظم جهانی را از این ناحیه تهدید میکند، جرایم علیه امنیت داخلی و حقوق بشر میباشد. این پژوهش با روش کیفی و با استفاده از چارچوب نظریه ریزوم، به بررسی سازوکار جرایم ریزومیک و نقش نسل‌های جدید می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظام‌های حقوقی موجود، به‌دلیل طراحی برای جرایم سنتی، در مقابله با جرایم غیرمتمرکز ناکارآمد هستند. راهکارهای پیشنهادی شامل توسعه قوانین بین‌المللی، آموزش سواد حقوقی دیجیتال، استفاده از هوش مصنوعی برای ردیابی الگوهای مجرمانه، و تقویت همکاری بین‌بخشی است. همچنین، بازنگری در سیاست‌های کیفری و پیشگیرانه برای انطباق با ویژگی‌های جرایم ریزومیک ضروری است. این پژوهش با ارائه راهکارهای عملی، به غنای ادبیات جرم‌شناسی سایبری و نظریه ریزوم می‌افزاید و زمینه را برای سیاست‌گذاری‌های مؤثر در کنترل جرایم غیرمتمرکز فراهم می‌کند. درک تعامل بین نسل‌های جدید، ساختارهای ریزومیک، و نظام‌های حقوقی، برای تضمین امنیت و عدالت در فضای دیجیتال حیاتی است. https://www.pfbaj.ir/article_240481_e1da588b23937e34753cd52e0cddafa8.pdf

ناشر: سازمان بسیج اساتید دانشگاهها و مراکز علمی ، پژوهشی و آموزشی کشور فصلنامه علمی مطالعات حقوق بشر اسلامی 2322-5637 14 2 2025 09 22 A Comparative Analysis of Civil Liability Arising from the Use of Drones in Natural Disasters in Iranian Law with Emphasis on Imami Jurisprudence: Balancing Public Interests and Private Damages تحلیل تطبیقی مسئولیت مدنی ناشی از کاربرد پهپادها در بحران‌های طبیعی در حقوق ایران با تأکید بر فقه امامیه: توازن میان منافع عمومی و خسارات خصوصی 87 99 240989 FA شیرزاد احمدی دانش آموخته کارشناس ارشد حقوق خصوصی ، کرمانشاه، ایران 0000-0001-7591-3355 علی عباس حیاتی دانشیار د انشگاه رازی، گروه حقوق خصوصی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. 0000-0002-0434-3110 Journal Article 2025 03 06 The use of drones in natural disaster management represents an emerging intersection between private law and high-risk technologies. While drones enhance public welfare by expediting rescue and relief operations, they may also cause bodily injury, property damage, and privacy violations. This study examines the legal basis of civil liability arising from drone operations and seeks to define a principled balance between public benefit and private harm, particularly where operators are governmental entities or private actors.<br>Using a comparative-analytical approach, the research contrasts civil law and common law traditions and evaluates the doctrinal capacities of Islamic jurisprudence within Iranian law. The findings reveal that common law systems primarily adhere to fault-based liability, albeit with expanded doctrines for abnormally dangerous activities, whereas civil law jurisdictions show a stronger tendency toward strict or risk-based liability in hazardous operations. Iranian law, through principles such as la darar, itlaf, and tasbib, provides sufficient normative foundations for recognizing risk-based liability in technologically risky activities.<br>The article proposes a differentiated liability model for Iran, advocating mitigated risk-based liability for governmental emergency missions and stricter standards for private use, thereby safeguarding both crisis-management efficiency and full compensation for victims. کاربرد پهپادها در مدیریت بحران‌های طبیعی، عرصه‌ای نوین در تلاقی حقوق خصوصی و فناوری‌های پرریسک ایجاد کرده است. هرچند این فناوری با تسریع عملیات امدادی به ارتقای منافع عمومی کمک می‌کند، اما می‌تواند موجب خسارات جانی و مالی و نقض حریم خصوصی اشخاص شود. این پژوهش به بررسی مبنای مسئولیت مدنی ناشی از بهره‌برداری از پهپادها پرداخته و در پی تبیین معیار توازن میان منفعت عمومی و زیان خصوصی است؛ به‌ویژه در فرضی که بهره‌بردار نهادهای عمومی یا اشخاص خصوصی باشند.<br>با روش تطبیقی–تحلیلی و مقایسه نظام‌های حقوق نوشته و کامن‌لا، همراه با توجه به ظرفیت‌های فقه امامیه در حقوق ایران، یافته‌ها نشان می‌دهد که در کامن‌لا اصل بر مسئولیت مبتنی بر تقصیر است، هرچند در فعالیت‌های فوق‌العاده خطرناک توسعه یافته است؛ در مقابل، در حقوق نوشته گرایش به مسئولیت محض یا مبتنی بر خطر در فعالیت‌های پرخطر تقویت شده است. در حقوق ایران نیز قواعدی چون لاضرر، اتلاف و تسبیب ظرفیت پذیرش مسئولیت مبتنی بر خطر را فراهم می‌سازد.<br>مقاله در نهایت مدلی تفکیکی پیشنهاد می‌کند که در مأموریت‌های امدادی دولتی مسئولیت مبتنی بر خطر تعدیل‌شده و در بهره‌برداری خصوصی استانداردی سخت‌گیرانه‌تر اعمال گردد تا هم کارآمدی مدیریت بحران حفظ شود و هم جبران کامل خسارت تضمین گردد. https://www.pfbaj.ir/article_240989_1a0e3f49d4f4124bdc2ffdee706039f6.pdf

ناشر: سازمان بسیج اساتید دانشگاهها و مراکز علمی ، پژوهشی و آموزشی کشور فصلنامه علمی مطالعات حقوق بشر اسلامی 2322-5637 14 2 2025 09 22 Comparative analysis of human rights and social justice in the Iranian legal system and Islamic ideas تحلیل تطبیقی حقوق بشر و عدالت اجتماعی در نظام حقوقی ایران و انگاره‌های اسلامی 101 119 240990 FA رسول کرمی مقدم استادیار گروه حقوق، دانشکده ادبیات، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران 0009-0000-9430-1231 Journal Article 2025 05 06 This study investigates the normative intersection between human rights and social justice within the framework of Islamic jurisprudential thought as institutionalised in the legal system of the Islamic Republic of Iran.Its primary objective is to examine how these foundational principles are embedded in the Iranian Constitution and overarching policy frameworks, to identify key obstacles to their effective implementation, and to propose appropriate legal and institutional mechanisms for strengthening their integration in accordance with Islamic legal values.Employing a descriptive-analytical methodology, the study explores the extent to which human rights and social justice can be reconciled within an Islamic constitutional framework.It finds that social justice is not only rooted in Islamic doctrine but is also elevated to a constitutional imperative—most notably in Articles Two, Three, and Twenty-One of the Constitution.Human rights, though conceptually grounded in human dignity and servitude to God, diverge from prevailing international standards in certain respects, particularly in sensitive areas such as gender equality and freedom of expression.The study identifies several structural impediments to convergence, including entrenched corruption, socio-economic inequality, and inconsistent law enforcement.Nonetheless, it argues that the Iranian constitutional system holds latent potential for alignment with global human rights regimes, provided that jurisprudential interpretations are revisited and enforcement mechanisms are reinforced.Achieving a coherent legal framework in which human rights and social justice are mutually reinforcing—yet firmly situated within an Islamic normative order—requires comprehensive structural reforms. These include addressing systemic inequality, calibrating statutory frameworks to reflect international commitments where appropriate, and fostering a more inclusive and responsive social state. این تحقیق با هدف بررسی همگرایی میان حقوق بشر و عدالت اجتماعی در چارچوب انگاره‌های اسلامی در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران انجام شده است.هدف اصلی، تحلیل نحوه انعکاس این مفاهیم در قانون اساسی و سیاست‌های کلان کشور،شناسایی چالش‌های تحقق آن‌ها، و ارائه راهکارهایی برای تقویت همگرایی در راستای تحقق عدالت اجتماعی و حقوق بشر مبتنی بر اصول اسلامی است. این پژوهش با روشی توصیفی-تحلیلی استفاده بیان داشته است که چگونه می‌توان مفاهیم حقوق بشر و عدالت اجتماعی را در چارچوب انگاره‌های اسلامی در نظام حقوقی ایران همگرا کرد،و چه موانع و راهکارهایی در این مسیر وجود دارد؟یافته‌ها نشان می‌دهند که عدالت اجتماعی، ریشه در آموزه‌های اسلامی داشته و در قانون اساسی ایران (به‌ویژه اصول دوم، سوم، و بیست‌ویکم) به‌عنوان هدفی بنیادین برجسته شده است.حقوق بشر در ایران بر پایه کرامت انسانی و عبودیت تعریف می‌شود، اما تفاوت‌های تفسیری با استانداردهای بین‌المللی، به‌ویژه درحوزه‌هایی مانند برابری جنسیتی و آزادی بیان،چالش‌هایی ایجاد کرده است.موانع ساختاری مانند فساد،نابرابری و اجرای غیرسیستماتیک قوانین،تحقق کامل این اصول را محدود کرده‌اند. بااین حال، قانون اساسی ایران ظرفیت‌هایی برای همگرایی با حقوق بشر جهانی دارد،مشروط بر اصلاح تفسیرهای شرعی و تقویت سازوکارهای اجرایی.همگرایی حقوق بشر و عدالت اجتماعی در چارچوب انگاره‌های اسلامی در ایران نیازمند اصلاحات ساختاری، از جمله مبارزه با فساد و نابرابری، تطبیق قوانین با استانداردهای جهانی با حفظ هویت اسلامی، و تقویت دولت اجتماعی فراگیر است. این تحولات می‌توانند به تحقق جامعه‌ای عادلانه‌تر و پایدارتر منجر شوند،که در آن حقوق بشر و عدالت اجتماعی به‌صورت هماهنگ و در راستای اصول اسلامی اجرا شوند. https://www.pfbaj.ir/article_240990_f4999f52faf19d7503943cabdc505557.pdf