آپارتاید علمی به مثابه نقض حقوق بشر اسلامی علیه جمهوری اسلامی ایران و اقدامات و راهبردهای حقوقی مقابله با آن

اکبری, علیرضا; پورقهرمانی, بابک; بیگی, جمال

آپارتاید علمی به مثابه نقض حقوق بشر اسلامی علیه جمهوری اسلامی ایران و اقدامات و راهبردهای حقوقی مقابله با آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

علیرضا اکبری ¹

بابک پورقهرمانی ²

جمال بیگی ³

¹ دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم شناسی گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران

² دانشیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران.

³ دانشیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران

چکیده

امروزه تولید و تبادل علم و دانش مرزهای ملی و بین‌المللی را درنوردیده است، اما تبعیض و ایجاد نابرابری در این عرصه که آپارتاید علمی نامیده می‌شود برای بسیاری از کشورها اهمیت یافته و در جامعه جهانی به یک موضوع بسیار مهم و رایج تبدیل شده است. این تبعیض به دلایل مختلف برای برخی کشورها عمیق‌تر است. جمهوری اسلامی ایران یکی از کشورهایی است که در طول چند دهه گذشته با این پدیده روبرو بوده و این موضوع مشکلات بسیاری در عرصه داخلی و رقابت‌های علمی بین‌المللی و دستیابی به جایگاه علمی ایجاد کرده و مانع ارتقاء و تبادل دانش در دهکده جهانی اطلاعات شده است. با توجه به اهمیت این موضوع، پژوهش حاضر با استفاده از رویکردی توصیفی ـ تحلیلی درصدد پاسخگویی به این سوالات است که جمهوری اسلامی ایران تاکنون در قبال آپارتاید علمی و اعمال تبعیض در این عرصه چه اقداماتی اتخاذ نموده است و چه راهکارها و راهبردهای حقوقی را می‌تواند علیه این وضعیت در پیش گیرد؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی ایران تاکنون اقدام و راهبرد حقوقی خاصی در رابطه با این موضوع اتخاذ نکرده است. با این حال می‌توان از طریق جرم‌انگاری بین‌المللی آپارتاید علمی، پیگیری موضوع از سوی نهادهای حقوقی و کیفری بین‌المللی، وضع قوانین حقوقی الزام‌آور بین‌المللی و اقدام متقابل در راستای رفع آپارتاید علمی اقدام نمود.

کلیدواژه‌ها

آپارتاید علمی

تبعیض

تحریم علمی

حقوق بشر اسلامی