تمایل پناهندگان به بازگشت و دسترسی به حقوق شهروندی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده
شهروندی یک رابطه حقوقی میان شهروندان و دولت، بر مبنای عضویت در یک نظام سیاسی از طریق تابعیت است. حقوق شهروندی مجموعه‌ای از حق‌ها و امتیازاتی است که در نظام حقوقی یک کشور به شهروندان تعلق می‌گیرد این حق‌ها برای همه شهروندان به‌طور برابر مقرر شده است و ضامن حفظ حقوق آن‌ها در برابر تعدیات دولت و دیگر گروه‌ها و طبقات قدرتمند اجتماعی است. پناهنده بر پایه کنوانسیون مربوط به وضعیت پناهندگان، شهروندی است که برای فرار یا ترس از آزار و اذیت نژادی، مذهبی، قومی و ملیتی یا برای عضویت در یک گروه اجتماعی خاص یا داشتن عقاید سیاسی بیرون از کشوری که پیش‌تر در آن بوده به سر می‌برد و محروم از حمایت دولت متبوع خود است و از سوی دیگر از آنجاکه تابعیت کشور پناهنده‌پذیر را ندارد از حقوق شهروندی در آن کشور محروم است. البته محرومیت پناهنده از حقوق شهروندی در کشورهای توسعه یافته متفاوت از کشورهای در حال توسعه است. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی در پی پاسخ به این پرسش است که در شرایطی که پناهنده از حقوق شهروندی برابر با دیگران در کشورهای میزبان برخوردار است آیا پناهندگان تمایل به بازگشت به کشورهای مبدأ خود را دارند؟ یافته‌های پژوهش حاکی از آن است در کشوری که پناهندگان می‌توانند از حقوق شهروندی برای برخورداری از یک زندگی مناسب بهره‌مند باشند، بدون در نظر گرفتن اینکه آیا شرایطی که باعث جابجایی آن‌ها شده است، از بین رفته است یا خیر، تمایل دارند که باقی بمانند.

کلیدواژه‌ها


اردبیلی، محمدعلی؛ امیر ارجمند، اردشیر؛ قاری سیدفاطمی، سیدمحمد؛ جاوید، محمد جواد(1386). اقتراح: چیستی و چرایی حقوق شهروندی؛ از نظریه قانون، حقوقی دادگستری، 17(58)، 48-24.
جاوید، محمد جواد(1392). نظریه نسبیت در حقوق شهروندی و حقوق طبیعی بشر، حقوق بشر، 8(1و2)، 84-59.
صاحبقران فرد، سعیده؛ سیفی، آناهیتا(1396). حقوق افراد بدون تابعیت در ایران و معاهدات بین الملل، مطالعات حقوق، 2(11)، 122-101.
منصوری جوزانی، ارژنگ؛ بدیسار، سید ناصرالدین؛ بابایی، داریوش(1398). تحلیل و ارزیابی حقوق بشر در پرتو حقوق شهروندی، مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، 5(4)، 77-58.
Arzt, D. E(1997). Refugees into Citizenship: Palestinians and the End of the Arab-Israeli Conflict. New York: Council on Foreign Relations.
Coles, G. J. L(1985). A Background Study Prepared for the Round Table on Voluntary Repatriation Convened by the Office of the United Nations High Commissioner for Refugees in cooperation with the International Institute of Humanitarian Law, San Remo, July 16-19.
Goulbourne, H(1991). Ethnicity and Nationalism in Post-Imperial Britain. Cambridge: Cambridge University Press.
Hammar, T(1990). Democracy and the Nation State. Aldershot: Avebury
Kibreab, G. (2003). Citizenship rights and repatriation of refugees International Migration Review, 37(1), 24-73.
Madsen, L(2000). "Homes of Origin: Return and Property Rights in Post-Dayton Bosnia and Herzegovina," Re ge, 19(3):8-16.
Malkki, L(1995). Purity and Exile: Violence, Memory and National Cosmology among the Hutu Refugees in Tanzania. Chicago: University of Chicago Press.
Marshall, T. H(1950). Citizenship and Social Class and Other Essays. Cambridge: Cambridge University Press.
Schuck, R H(1998). Citizens, Strangers and In-Between: Essays in Immigration and Citizenship. Boulder: Westview Press.
Smith, A. D(1991). National Identity. London: Penguin Books.
Stein, R(1989). "The Spontaneous and Planned Return of Repatriates and Displaced Persons." In Central American Refugees: Workshop Report, Central American Center for Research, Recommendations for Policy, San Jose, Costa Rica, April 7-8.
Warner, D(1996). "Voluntary Repatriation and the Meaning of Return to Home: A Critique of Liberal Mathematics," Journal ofRefugee Studies, 7(2/3):160-174.