بررسی مفاهیم آزادی و قدرت در گفتمان حقوق بشری جمهوری اسلامی ایران و چالش های آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار معارف اسلامی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده
در عصر حاضر که حقوق بشر در بستر شهروند بودن اعمال می شود و همان شهروند در تمام جنبه های زندگی تحت کنترل و تجسس نامحسوس قرار می گیرد و در همان حال در خطر تعلیق عنوان شهروندی و خشونت مستقیم حاکم و قانون است، در عصری که همان حداقل حمایت انسانی تحت عنوان نظام حقوق بشر، از میلیون ها پناهنده و آواره ای که هیچ جایی در قلمرو دولت- ملت ندارند، دریغ می شود، در چنین جهانی است که اولین گام برای مقابله و مقاومت له زندگی، آگاهی به موقعیتی است که همگی در آن قرار داریم. مفهوم آزادی در گفتمان حقوق بشر، که خود در درون گفتمان سیاسی دولت- ملت جای دارد، به عنوان ماهیت و دال مرکزی آن در تقابل با نهاد دولت- ملت دچار همان تناقضی است که در نظریات قرارداد اجتماعی وجود دارد. این پژوهش با طرح این سؤال که مفاهیم آزادی و قدرت در گفتمان حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران چه جایگاهی دارند، ضمن تشریح و کاوشی در ماهیت حقوق بشر و بسترهای شکل گیری این گفتمان، بر این نظر است که حقوق بشر تاکنون امری سیاسی بوده و اگر بتوان برای این گفتمان فراتر از ماهیت سیاسی آن نقشی قائل شده که مدعای آن است، یعنی صیانت آزادی، لزوماً باید راهکاری برای ایجاد گفتمانی جدید خارج از الزامات و تعریفات تحمیل شده از سوی گفتمان قدرت محور دولت- ملت جست.

کلیدواژه‌ها


احمدزاده، سیدمصطفی(1384). حقوق شهروندی، اندیشه، 11(6)، 53-43.
اخلاقی، مرضیه و شایسته، شریعتمداری(1385). انسان شناسی در اندیشه امام خمینی، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
بشیریه، حسین(1380). تاریخ اندیشه سیاسی غرب در قرن بیستم، ج2، تهران: نشر نی.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر(1368). ترمینولژی حقوق، گنج دانش، چ چهارم.
جعفری، محمد تقی(1370). تحقیق در دونظام حقوق جهانی بشر، تهران: خدمات حقوق بین الملل.
فلسفی، هدایت‌الله()، تدوین و اعتلای حقوق بشر در جامعه بین‌المللی، تحقیقات حقوقی، ۱۷-۱۶.                                            
قاضی شریعت پناهی، ابوالفضل(1386). حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، تهران: دانشگاه تهران
کاتوزیان، ناصر(1347). حقوق مدنی، ج۱، دانشکده علوم اداری، چ سوم.
کوهن، جین و دیگران(1386). فهم و مطالعه جنبش‌های اجتماعی جدید، علی حاجلی، تهران: جامعه و فرهنگ.
کوئن، بروس(1378). مبانی جامعه‌شناسی، غلامعباس توسلی و رضا فاضل، تهران: سمت، چاپ دهم.
لاگلین، مارتین(1388). مبانی حقوق عمومی، ترجمه محمد راسخ، تهران: نشر نی.
میراحمدی، منصور(1380). مفهوم آزادی در قرآن، علوم سیاسی، 15
الوندی، محمد (1390). بررسی تطبیقی ویژگی های قدرت سیاسی در دولت مدرن با نظام ج.ا.ا، پاسداری فرهنگی، 4
Matsunaga, Yasuyuki.(2011).“Human Rights and New Jurisprudence, Mohsen
Vaezi, Ahmad (2004). Shia Political Thought, London: Islamic Centre of England
Campbell, Henry (1991). “Black's law Dictionary”, 6th. U.S.A. West Publisher.
Homepage: www.ic-el.org
Kadivar’s Advocacy of ‘New-Thinker’ Islam” Tokyo, University of Foreign Studies.