تبیین نقش دولت‌ها در تدوین قوانین داخلی در خصوص تابعیت مضاعف از منظر حقوق بشر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 دانشیار رشته حقوق عمومی، گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران(نویسنده مسئول).

3 استاد رشته حقوق بین الملل، گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

4 استادیار رشته حقوق عمومی، گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

چکیده
در نظام حقوقی ایران، تابعیت به عنوان حق مسلم هر ایرانی در اصل 41 قانون اساسی، توسط قانونگذار پیش بینی گردیده است. در اسناد بین‌المللی حقوق بشر نیز از جمله اعلامیه جهانی حقوق بشر1948حق تابعیت برای فرد و امکان تغییر این حق توسط صاحب آن مورد توجه و تأکید قرار گرفته است. در قواعد تابعیت ایران و اسناد حقوق بشر برای جلوگیری از بی تابعیتی افراد و سلب تابعیت افراد توسط دولت تضمین‌‌‌هایی در نظر گرفته شده است. در این دو نظام، تابعیت مضاعف به رسمیت شناخته نشده است. با این وجود قواعد تابعیت ایران برای پرهیز از بی تابعیتی افراد و کاهش موارد تابعیت مضاعف نیازمند اصلاحات جدی است. در صحنه بین‌المللی با توجه به معضلاتی که بی‌تابعیتی و تابعیت مضاعف در نظام داخلی و بین‌المللی بهمراه دارد و با التفات به فقدان سازمان‌‌‌های بین‌المللی و اسناد بین‌المللی بسیارموثر، برای پیشگیری، رفع و کاهش این دو پدیده، کشورها می‌‌بایست با اصلاح قوانین و مقررات داخلی خود و انعقاد موافقتنامه‌‌‌های دو جانبه و چند جانبه(بین‌المللی) بصورت جدی در جهت رفع این دو معضل بزرگ اهتمام و تلاش جدی و مضاعف بعمل آورند.

کلیدواژه‌ها


احمدیان، فاطمه(1389). حقوق بین‌الملل عمومی و سازمان‌های بین‌المللی، تهران: نشر پوران پژوهش.
آل کجباف، حسین(1392). حقوق بین الملل خصوصی 1، تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
آل کجباف، حسین(1393). تابعیت در ایران و سایر کشورها، تهران: انتشارات جنگل، چاپ 2.
  بالازاده، زهره(1383). حقوق بین الملل خصوصی و مقررات ایران در زمینه تابعیت، اقامتگاه و وضعیت بیگانگان، تهران: نشر مردم سالاری، چاپ اول.
بداغی فاطمه؛ عباسی، عاطفه(1388). حقق تابعیت اطفال حاصل از ازدواج زنان ایرانی و مردان خارجی، مجله فقه و حقوق خانواده، 14(51)، 1-20.
بدری اهری، رسول(1370). تابعیت مضاعف و اعتبار اصل و عدم مسئولیت دولت در قبال دعاوی اتباع خود، پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه آزاد اسلامی.
پورنوری، منصور(1383). حقوق دریایی در دادگاه دریایی، تهران: انتشارات مهد حقوق، چاپ اول.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر(1388). ترمینولوژی حقوق، تهران: کتابخانه گنج دانش، چاپ21.
جهانگیری؛ امیرعلی علیرضا، گرمی، سمیه(1393). حقوق و تکالیف شهروندان با تابعیت مضاعف، تهران: انتشارات فکرسازان، چاپ اول.
حسینی دره صوفی، سید محمد؛ کریمی‌نیا، محمد مهدی(1398). واکاوی «حق تابعیت مهاجر» در فقه اهل بیت و قوانین حقوقی ایران و افغانستان. مطالعات حقوق بشر اسلامی، 8(2)، 9-32.
خسروی، محمد علی(1402). تاثیر و نقش آزادی‌های سیاسی در حقوق شهروندی. مطالعات حقوق بشر اسلامی، 12(2)، 29-49.
سلجوقی، محمود(1392). حقوق بین‌الملل خصوصی - جلد اول: کلیات، تابعیت، اقامتگاه، وضعیت بیگانگان، تهران: نشر میزان.
شریف‌زاده، حسن(1371). تابعیت مضاعف در رویه دیوان داوری دعاوی ایران و آمریکا پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
شیخ الاسلامی، محسن(1389). حقوق بین‌المللی خصوصی، کتابخانه گنج دانش،چاپ1، تهران: تهمن.
ضیایی بیگدلی، محمدرضا(1385). اسلام و حقوق بین الملل، تهران: شرکت سهامی انتشار.
غلامی، حسن(1364). قاعده استمرار تابعیت در دعاوی بین‌المللی، حقوقی بین‌المللی، 2(1)، 149-170.
الفت، نعمت الله(1377). بررسی تئوری تابعیت در اسلام و نظام‌های حقوقی معاصر، پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی.
فدوی، سلیمان(1381). بررسی وضعیت تابعیت در حقوق ایران1، کانون، 40(46)، 29-44.
فرهنگی بابک(1387). تابعیت مضاعف در دیوان داوری ایران- ایالات متحده، دانشگاه امام صادق، پایان نامه کارشناسی ارشد.
 نمامیان، پیمان؛ شکربیگی، علیرضا(1402). ظرفیت‌سنجی قلمرو اسناد حقوق بشر در قبال جرایم تروریستی. مطالعات حقوق بشر اسلامی, 12(2)، 87-108.