بررسی نقش تقسیم مسئولیت در پذیرش پناهجویان افغان در ایران با تأکید بر حقوق بشر اسلامی(از 1357 تا 1402)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده
جمهوری اسلامی ایران آثار منفی جنگ، عواقب آن مثل هجوم پناهجویان و جریان های مهاجرتی را به خوبی درک کرده، چرا که بیش از چهار دهه در غیاب حمایت های بین المللی، تحت شرایط وخیم جنگ هشت ساله، اقدامات یکجانبه قهر آمیز و تحریم ها، سخاوتمندانه از ملیون ها پناهجوی افغان پذیرایی کرده. بار مسئولیت پناهجویان افغان و نیاز به یک رویکرد کاربردی و مبتنی بر حقوق بشر اسلامی برای حمایت های پایدار از پناهندگان افغان در ایران به خوبی احساس می شود. بر این اساس پرسش اصلی این پژوهش آن است که :"چگونه تقسیم مسئولیت با رویکرد حقوق بشر اسلامی می تواند بعنوان یک راهکار عملی از سنگینی مسئولیت پناهجویان افغان در ایران بکاهد؟" روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و گردآوری اطلاعات اسنادی و کتابخانه ایست. یافته های پژوهش نشان داد که تقسیم مسئولیت، از اقدامات ظرفیت ساز در سه سطح بین المللی ، سازمان های غیر دولتی و سازمان های دولتی، همگام با اصول و مفاد حقوق بشر اسلامی، می تواند درارائه راهکارهای کاربردی کاهش بار مسئولیت پناهجویان افغان در ایران انجام پذیرد.

کلیدواژه‌ها


احمدرش، رشید؛ عیدی، معصومه(1396). زیستن در وضعیت پاندولی؛ مطالعه جامعه شناختی تجارب زیسته مهاجران افغان در ایران (مطالعه موردی: تجارب زیسته مهاجرین افغان ساکن کشتارگاه یزد. بررسی مسایل اجتماعی ایران، 9(1)، 68-51.
احمدی، سید عباس؛ زارعی، بهادر؛ رنجبر، محمدصادق(1395). تحلیل جغرافیایی امنیت در نواحی مرزی (مطالعه موردی: بندرعباس). سیاست دفاعی، 25(95)، 250-223.
اسلامی، سیدحسن(1391). اعلامیه اسلامی حقوق بشر ومساله نابرابری. حقوق بشر، 2(2)، 110-81.
آقایی، بهمن(1376). فرهنگ حقوق بشر. چاپ اول، تهران: گنج دانش.
باقری، شهلا و افقهی، منصوره(1399). سیاست فرهنگی و حقوق بشرمهاجران افغانستانی در ایران، مطالعه جمعیتی، 6(1)، 195-229.
بیچرانلو، عبدالله؛ طاهری، آزاده(1399). خوانش مهاجران افغانستانی ساکن ایران از بازنمایی آن‌ها در تلویزیون ایران. مطالعات جمعیتی، 12(2)، 145-121.
پرویزی، جمشید؛ پرویزی، بشیر(1394). سه دهه تحول در سیاست مهاجرت و پناهندگی اتحادیه اروپا، سیاست خارجی، 29(1)، 20-1.
چراغی، سارا؛ نظری، ولی اله؛ شهریار، فاطمه(1400). بررسی اثرات تنوع فرهنگی در ساخت هویت شهری (نمونة موردی: منطقة 6 شهر کرج). پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 4(53)، 1392-1375.
خزایی، مهران(1376). بررسی وضعیت حقوقی کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان با تاکید بر نقش آن در توسعه و تحول حقوق پناهندگان، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
دبیرخانه شورای عالی ایرانیان خارج از کشور(1402). قابل دسترسی در: https://iranian.mfa.ir/portal/viewpage/14254
ذاکریان امیری، مهدی(1401). حقوق بشر در اسلام. چاپ اول، کرج: انتشارات جهان سیاست با همکاری فصلنامه مطالعات بین‌المللی.
زنجانی، حبیب‌الله(1380). مهاجرت. چاپ اول، تهران: انتشارات سمت.
صفایی، جواد(1374). توسعه و تحول حقوق پناهندگان، چاپ اول، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امورخارجه.
عمید، حسن(1384). فرهنگ عمید: شامل واژه‌های فارسی و لغات عربی و اروپایی مصطلح در زبان فارسی و اصطلاحات علمی و ادبی. چاپ سی‌ام، تهران: امیرکبیر.
فیاضی، محمد(1381). مسئله پناهندگان در ایران بعد از انقلاب اسلامی و همکاری سازمان‌های بین‌المللی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
کشاورز قاسمی، حسین و نادر پور، بابک(1397). تبیین پیامد‌های مهاجرت اتباع کشور افغانستان بر جامعه ایران (مطالعه موردی شهر قزوین). جغرافیا (برنامه ریزی منطقه‌ای)، 8(3)، 287-269.
محسنی، سارا(1389). بررسی نقش کمیساریای عالی پناهندگان در ایران در اجرای حقوق پناهندگی پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه پیام نور.
محمدی، یدالله؛ خداوردی، حسن؛ کشیشیان، گارینه؛ و مطلبی، مسعود(1398). علل و ویژگی‌های مهاجرت اتباع افغان به ایران و تاثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران بعد از انقلاب اسلامی. رهیافت انقلاب اسلامی، 49(4)، 86-65.
محمدیان، مهرداد؛ بوالهری، جعفر؛ دادفر، محبوبه و کریمی کیسمی، عیسی(1384). غربالگری اختلال‌های روانی در مهاجران افغان مقیم تهران. اندیشه و رفتار، 12(3)، 277-270.
مقصودی، مجتبی(1401). آسیب‌شناسی سیاست‌گذاری مرتبط با مهاجرین افغانستانی در ایران. سیاست‌گذاری عمومی، 30(2)، 118-132.
ناصرزاده، هوشنگ(1372). اعلامیه‌های جهانی حقوق بشر.  تهران: جهاد دانشگاهی.
نظری تاج آبادی، حمید(1369). بررسی جنبه‌های مختلف حقوقی مساله پناهندگی. چاپ اول، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امورخارجه.
Bauböck, Rainer and Tripkovic, Milena, (2017), TheIntegration of Migrants and Refugees, European University Institute Publication.
Carens, J.H.(1987). Aliens and citizens: The case for open bordres. Review of Politics, 49(2),251-273.
Freedman, Jane,(2016),"Sexual and Gender-based Violence against Refugee Women: A Hidden Aspect of the Refugee Crisis", Reproductive Health Matters,Volume 24, Issue No.47.
Garlick, Madeline,(2014),"Strengthening Refugee Protection and Meeting Challenges: The European Union's Next Steps on Asylum", MPIEurope PolicyBrief,Issue No.5.
Mole, Nuala and Meredith, Catherine, (2010), Asylum and European Convention on Human Rights, Council of Europe Publication.
Piotrowicz, Ryzard ,(2012), "States' Obligations under Human Rights Law towards Victims of Trafficking in Human being", International Journal of Refugee Law, Volume 24, No.2.
Pogge,T.(1989). Realizing rawls. Cornell Law Review,74(6), 1234-1277.
Portez, A (1978) Migration and Underdevelopment, Politics and Society, Vol8, No1.
Shue, H. (1988). Mediating duties. Ethics& International Affairs, 2 (1), 1-17.
Türk, Volker, (2016)," "Prospects for Responsibility Sharing in the Refugee Context."Journal on Migration and Human Security, Volume 4, No.3.
Türk, Volker, and Eyster, Elizabeth, (2010), "Strengthening Accountability in UNHCR", International Journal of Refugee Law, Volume 22, No.2.
Türk, Volker, and Garlick, Madeline, (2016), " From Burdens and Responsibilities to Opportunities: The Comprehensive Refugee Response Framework and a Global Compact on Refugees", The International Journal of Refugee Law, Volume 28, No.4.
www.unhcr.org
www.bafia.moi.ir
www.hamiorg.com
www.paris.MSF.org
www.fpairi.org