بازنمایی اصل کرامت انسانی در سیاست های حقوق بشری جمهوری اسلامی ایران در قبال مهاجران خارجی با تأکید بر مهاجران افغانستانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری سیاست گذاری عمومی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران

2 استادیار علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار روابط بین الملل، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران

چکیده
اصل کرامت انسانی که گاه از آن با تعابیری چون «اصل حیثیت و منزلت انسانی» یا «اصل شرافت یا عزت انسانی» نیز یاد می‌شود، مهم‌ترین اصل مبنایی و پایه گذار نظام بین المللی حقوق بشر است که بر اساس آن حق‌های بشری که در نظام بین المللی حقوق بشر شناسایی شده‌اند، توجیه پذیر می‌باشد. این اصل، سوای متون و منابع دینی و نیز قوانین اساسی، در اسناد حقوق بشری بین المللی و منطقه‌ای متعددی مورد شناسایی قرار گرفته و حتی در اسناد مربوط به حقوق بشر دوستانه نیز بر رعایت این اصل و لزوم احترام به کرامت انسانی تأکید شده است. نوشتار توصیفی تحلیلی حاضر با هدف شناخت و بازنمایی اصل کرامت انسانی در سیاست های حقوق بشری جمهوری اسلامی ایران در قبال مهاجران خارجی در سال های بعد از انقلاب اسلامی به رشته تحریر درآمده است. اینکه اصل کرامت انسانی به عنوان مهمترین اصل در روابط انسانی در سیاست های مهاجرتی جمهوری اسلامی ایران در قبال مهاجران خارجی بویژه مهاجران افغانستانی چگونه عملیاتی شده است و مصادیق آن کدام می باشند؟ مهمترین سوالی است که تحقیق حاضر قصد پاسخگویی به آن را دارد. یافته ها و نتایج بیانگر آنستکه کرامت انسانی و حقوق بشر، مبنا و معیار همه‌ی تصمیم ‌ها، سیاست‌ ها و اقدام ‌های جمهوری اسلامی ایران در عرصه سیاست مهاجرتی بوده تا جائیکه به وضوع رعایت این امر را می توان در حقوق آموزشی، رفاهی و زیستی که برای مهاجران افغانستانی در نظر گرفته شده مشاهده نمود.

کلیدواژه‌ها


ابن‌منظور، محمد بن مکرم(۱۴۱۴ق). لسان العرب، جلد۱۲، بیروت: دار صادر.
ارغوانی پیرسلامی، فریبرز و دهقان، مجتبی(1397). گفتمان حقوق بشر در اسلام: تبیینی از منظر کرامت انسانی، مطالعات حقوق بشر اسلامی، 7(2)، 50-25.
بخاری، محمد بن اسماعیل(1422ق). صحیح البخاری، تحقیق محمد زهیر بن ناصر الناصر، چاپ اول، بیروت: دارطوق النجاة.
تدین اسلامی، سید محمد مهدی و مجیدی، علی رضا(1399). بررسی جایگاه اصل کرامت انسانی در حقوق شهروندی از منظر مکتب فقهی مقصدگرا، پژوهشنامه حقوق بشر، 6(22)، 53-31.
جانزاده، علیرضا(1399). عوامل اثرگذار بر مهاجرت افغان ها به ایران، سیاست، 50(4)، 1092-1067.
جعفری‌تبریزی. محمدتقی(1377). پیام خرد (مجموعه مقالات و سخنرانی‌های بین‌المللی)، چاپ اول، تهران: موسسه تدوین و نشر آثار استاد علامه محمد تقی جعفری.
جعفری‌تبریزی. محمدتقی(1378). تکاپوی اندیشه‌ها (مجموعه مصاحبه‌های استاد علاّمه محمّد تقی جعفری)، تهران: موسسه تدوین و نشر آثار استاد علامه محمد تقی جعفری.
جوادی آملی، عبدالله(1369ق). کرامت در قرآن، چاپ سوم، تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء.
جوان آراسته، حسین(1397). نگرش دینی به رابطه کرامت انسان و حقوق بشر، قرآن، فقه و حقوق اسلامی، 5(9)، 62-41.
حبیب‌زاده، توکل و فرج‌پور اصل مرندی، علی‌اصغر(1395). کرامت انسانی و ابتنای حقوق بشری و شهروندی مندرج در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر آن، مطالعات حقوق عمومی، 46(1)، 137-115.
خامنه ای، آیت الله سید علی(1394). بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار رییس جمهور افغانستان، سی ام فروردین ماه.
خدادوست، علی؛ مطلبی، مسعود و بای، عبدالرضا(1401). جمهوری اسلامی ایران و کاربست اصول اعلامیه حقوق بشر اسلامی در سیاست های مهاجرتی در قبال مهاجران افغانستانی، مطالعات حقوق بشر اسلامی، 11(3)، 143-121.
خمینی، امام سید روح الله(1388). آداب الصلاة، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
خمینی، امام سید روح الله(1388). سرّ الصلاة، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
خمینی، امام سید روح الله(1389). صحیفه امام، جلد۶، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
خمینی، امام سید روح الله(1400). دانشنامه امام خمینی(ره)، جلد۸، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
دهخدا، علی‌اکبر(۱۳۷۷). لغت‌نامه دهخدا، چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
رضا دوست، صادق(1401). میزبان پنج میلیون میهمان افغانستانی از طیف‌‌های مختلف هستیم، همایش مدیران کل امور اتباع استانداری‌های جنوب ایران، دفتر منطقه‌ای خبرگزاری تسنیم، ۱۳ دیماه مندرج در https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/10/13/2830996
زبیدی، سیدمحمدمرتضی(۱۴14ق).  تاج العروس من جواهر القاموس، تصحیح علی هلالی و علی شیری، چاپ اول، بیروت: دارالفکر.
طباطبائی، سید محمدحسین(۱۳۹۳ق). المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ سوم، بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات.
طریحی، فخرالدین(1375). مجمع البحرین، تصحیح سیداحمد حسینی اشکوری، چاپ سوم، تهران: مرتضوی.
فارسیجانی، پرویز(1396). کرامت انسان از نگاه اسلام و مسیحیت، تهران: نشر روزگار.
فدوی، سلیمان(1382). بررسی وضعیت تابعیت در حقوق ایران(1)، کانون، 46(40)، 44-27.
قرشی، سید علی‌اکبر(۱۴۱۲ق). قاموس قرآن، جلد۶، چاپ ششم، تهران: دار الکتب الاسلامیة.
کاشانی، عبدالرزاق(۱۴۲۲ق). تأویلات، تحقیق سمیر مصطفی رباب، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
مکردان، کریستوفر(1397). کرامت انسانی و تفسیر قضایی حقوق بشر، ترجمه  مهسا نجفی و رضا اسلامی، تهران: انتشارات خرسندی.
Condé, H. Victor (2002), A Handbook of International Human Rights Terminology, Second Edition, Santa Barbara CA: ABC – Clio.
ICTY, Case No, IT- 96, 17/1, 10 December 1998, paras. 162- 183.