شورای امنیت؛ از تقابل حافظان صلح و امنیت بین المللی تا ناقضان حقوق بشر

علیزاده, حمید; نیکخواه سرنقی, رضا; جوادی, محمد حسن; اصفهانی, سید حسام

شورای امنیت؛ از تقابل حافظان صلح و امنیت بین المللی تا ناقضان حقوق بشر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حمید علیزاده ¹

رضا نیکخواه سرنقی ²

محمد حسن جوادی ³

سید حسام اصفهانی ⁴

¹ دانش اموخته دکترای تخصصی از دانشگاه ارومیه.

² دانشیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

³ - دانشیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

⁴ 4- دانشیار، گروه حقوق، دانشگاه مونکتون کانادا، کانادا.

چکیده

شورای امنیت به استناد منشور سازمان ملل متحد خود را یگانه حافظ صلح و امنیت بین‌المللی می‌داند، اما در حالی که در مواردی نه تنها به صلح و امنیت بین‌المللی کمک نمی‌نماید. بلکه خود و سازمان ملل متحد از ناقض اصلی حقوق بشراند. تقابل دو گفتمان صلح محوری و امنیت مداری با نقض مقررات حقوق بشری در پرتو قدرت سازمان ملل از طریق شورای امنیت با وضع تحریم‌ بر ملت‌ها و خطر جنگ با مقررات و الزامات حقوق بشری قابلیت جمع ندارد. از سوئی دیگر سوء استفاده از قدرت سازمان ملل و وقوع برخی اعمال در پس مصونیت موجب شده است که جنایت‌های در قالب مقررات حقوق بشری به وقوع بپیوندد و به دلیل ساختار قدرتمند سیاسی این اعمال نادیده انگاشته شوند. پس گزاره‌های فرعی و اشتقاقی ناشی از تفوق هژمونیک گفتمان واقع‌بینانه‌ای به نفع موازنه‌ی حقوق بشر ارائه نکرده است. این نوشتار به نحو توصیفی -تحلیلی به دنبال این سوال اساسی است که چرا شورای امنیت به رغم تکلیف به حفظ صلح و امنیت بین المللی در مواردی در تقابل با آن قرار گرفته است؟ به نظر می‌رسد، یک‌جانبه‌گرایی و تفوق سیاست بر حقوق موجب ایجاد رویکرد سلبی در ساختار شورای امنیت شده است. پس این نتیجه حاصل می‌شود که آرمان‌گرایی و دوگانگی ارزش‌ها و یک‌جانبه‌گرایی در نظام بین‌الملل که ناشی از قدرت هژمونیک است، مقررات حقوق بشری و صلح و امنیت را با چالش جدی مواجه کرده است. از این رو، ساختار حقوق بین‌الملل و مبنا‌انگاری حقوق بشر به دور از پیش‌فرض‌های ذهنی می‌بایست مورد بازتعریف قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

سازمان ملل متحد

شورای امنیت

حقوق بشر

تحریم

جنایت