مفهوم نظم عمومی و رابطه آن با اخلاق حسنه در حقوق ایران

حمزه هویدا, مهدی; فخاریان, مریم

مفهوم نظم عمومی و رابطه آن با اخلاق حسنه در حقوق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مهدی حمزه هویدا ¹

مریم فخاریان ²

¹ مجتمع آموزش عالی نهاوند، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

² دانشگاه پیام نور همدان

چکیده

نظم عمومی از مهمترین نهادهای حقوقی است که در نظام حقوقی تمام کشورها جایگاه ویژه ای دارد. نظم عمومی در زمرة مفاهیم بنیادین، معمول و در عین حال پرچالش در قلمرو حقوق داخلی و بین‌المللی است. این مفهوم، علاوه بر نقش محدود کننده در قلمرو داخلی، در قلمرو بین الـمللی، اعمال قوانین و قواعد مخالف نظم عمومی کشور میزبان را با مانع روبـــرو میسازد. نزدیکی این مفهوم با مفاهیمی همچون اخلاق حسنه ، سبب تداخل مفاهیم و تقابل مسائل مشابه با یکدیگر شده‌است. با توجه به چنین اهمیتی، سوال نوشتار حاضر این است که رابطه مفاهیم نظم عمومی و اخلاق حسنه در حقوق ایران با ملاحظه بررسی تطبیقی مفاهیم مربوطه در نظامهای حقوقی خارجی و کنوانسیونهای حقوق بشری چیست؟ در پاسخ به این سوال، با استفاده از روش تحقیق: توصیفی ـ تحلیلی، چنین نتیجه گرفته شده است که هر چند به صورت سنتی نظم عمومی با مفهوم اخلاق حسنه پیوند خورده است، با این حال بررسی ها نشان می‌دهد که نمی توان مفاهیم نظم عمومی و اخلاق حسنه را به یکدیگر تقلیل داد. مناسب ترین نظریه بر اساس موضع قانونگذار در مواد قانونی، انفکاک این دو در مفهوم و ماهیت از یکدیگر و رابطه منطقی عموم و خصوص من وجه در مصادیق آن ها به نظر می رسد. در مواد 14 و 15 اعلامیه حقوق بشر اسلامی (1990 قاهره) توجهی ویژه به نظم عمومی و همچنین مصادیق اخلاق حسنه شده است که بررسی آنها می تواند نتیجه پژوهش را تایید کند.

کلیدواژه‌ها

نظم عمومی

اخلاق حسنه

حقوق ایران

حقوق خصوصی

حقوق بشر