تحلیلی بر اصل 14 قانون اساسی و تضمین حقوق بشری غیر مسلمانان به استناد فتاوی امام خمینی (ره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار،گروه حقوق ، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی ، دانشگاه تبریز، ایران.

2 دانشجوی دکتری، حقوق عمومی، گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، ایران

3 کارشناس ارشد، حقوق عمومی. گروه حقوق. دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک، ایران

چکیده
حقوق اقلیت‌ها یکی از موضوعات مهم حقوق بشری است که کشورهای مختلف ملزم به رعایت آن در مورد اقلیت‌های مختلف نژادی، زبانی، فرهنگی، دینی و غیره می‌باشند. ازآنجاکه جمهوری اسلامی یک نظام برخاسته از دین اسلام می‌باشد و مبانی و اصول و پایه‌های آن بر اساس تعالیم اسلام پی‌ریزی شده است و نهادهای قدرتمند و مهمی در کشور مسئولیت حراست از اسلام را بر عهده دارند، به طور طبیعی بیم آن وجود داشته که حقوق غیرمسلمانان به‌عنوان یک اقلیت دینی مورد غفلت واقع شود. از همین رو می توان اذعان داشت که اصل چهارده در قانون اساسی به همین منظور تصویب شده است. با توجه به اینکه هر نظام سیاسی با قدرت از موجودیت خود دفاع می‌کند نظام جمهوری اسلامی ایران نیز حمایت از حقوق غیرمسلمانان را مشروط به عدم تعرض به حاکمیت جمهوری اسلامی کرده و علاوه بر آن معاییری چون عدل اخلاق حسنه جهت برخورداری غیرمسلمانان از حمایت‌های مذکور بیان کرده است. با این حال اصل مورد بحث این قابلیت تفسیری را داشت که مبنای قانونی جهت تضییع حقوق غیر مسلمانان قرار گیرد. لذا امام خمینی(ره) با ارایه یک نظر بی سابقه فقهی راه را بر هرگونه سوء برداشت از این اصل بست. مقاله حاضر که با روش تحلیلی - توصیفی انجام شده است، تلاش دارد ضمن بررسی دقیق حقوق مصرح در اصل چهاردهم قانون اساسی برای غیر مسلمانان، مبنا و چگونگی تضمین این حقوق در قوانین عادی را با توجه به فتوای امام خمینی(ره) و در نتیجه همگرایی بیشتر حقوق موضوعه با حقوق بشر را شرح دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

1.      -قران کریم
2.      -احمدی، سید صادق، ناصری، علی‌رضا، (1395)، بررسی تطبیقی محدودیت‌های آزادی بیان در تلویزیون ایران و اسناد بین‌المللی حقوق بشر، پژوهش حقوق عمومی، دوره هجدهم، شماره 52.صفحات.153-177
3.      -اخوان، محمدحسین، میر حسینی، یحیی، (1395)، ریشه‌شناسی واژگان و اثر ان بر فهم مفردات قران کریم، دو فصلنامه پژوهشنامه تفسیر و زبان قران کریم،دوره چهارم،شماره 2،صفحات113تا132
4.      -اخوان کاظمی، بهرام، (1386)، امنیت در نظام سیاسی اسلام، تهران، انتشارات کانون اندیشه جوان.چاپ اول
5.      -پوپر، کارل، (1398)، جامعه باز و دشمنانش، ترجمه امیر جلالدین اعلم، تهران، انتشارات نیلوفر. چاپ چهارم
6.      -حبیب زاده،محمدجعفر، مومنی، مهدی، (1389)، جرم تبانی علیه امنیت کشور در حقوق ایران، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دوره چهاردهم،شماره 2.صفحات 131تا155
7.      -جوادی آملی، عبدالله، (1393)، فلسفه حقوق بشر، قم: مرکز نشر اسراء.چاپ هفتم
8.      -خمینی، سید روح اله، (1385)، صحیفه امام، ج 18، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).چاپ چهارم
9.      -دشتی، تقی، باطنی، ابراهیم، (1389)، مفهوم شناسی اقلیت، نشریه حقوق اسلامی، دوره هفتم، شماره ۲۵ .صفحات 156-171
10.   -دین‌پرور، سید جمالدین، (1379)، نهج‌البلاغه فارسی، تهران، بنیاد نهج‌البلاغه.چاپ دوم
11.   -رهدارپور ،حامد، (1402)ارتقای اصل قانونی بودن حقوق کیفری در رویه قضایی دیوان اروپایی حقوق بشر، پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی، سال دوم، شماره چهارم ،صص189-201
12.   -زارعی، محمدحسین، مرتضی نجابت خواه، (1388) آزادی بیان، نشریه حقوق اساسی،دوره ششم، شماره 11.صفحات1-32
13.   -سالاری،علی،(1397) برابری و عدم تبعیض در نظام حقوق بشر،مجله پزوهش های حقوقی،شماره 35،صص 145-161
14.   -سرخوش، جواد، نصرت خوارزم، حنانه، (1401)، تحلیل فقهی حکم قصاص مسلمان در برابر قتل شهروندان اهل ذمّه در جامعة اسلامی، فصلنامه علمی پژوهش حقوق کیفری، دوره یازدهم.شماره 41صفحات 125-151
15.   -سن، آمارتیا، (1390)، اندیشه عدالت، ترجمه هرمز همایون پور و وحید محمودی، تهران، انتشارات کندو. چاپ اول
16.   -صلواتی،عبداله،شایان فر ،شهناز،(1397) مدل صدرایی در تفسیر اصل برابری در حقوق بشر،دوفصلنامة علمی پژوهشی حکمت صدرایی، سال ششم، شمارة دوم، ،صص 120ـ10
17.   -طیب، سید عبدالحسین، (1366). تفسیر اطیب البیان، ج12،تهران، نشر اسلام.چاپ اول.
18.   - قاسمی، محمدعلی، (1382)، اقلیت‌ها در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه مطالعات راهبردی ، شماره 4.
19.   قربان نیا، ناصر (1383)عدالت و حقوق، قبسات، دوره ۳ ،شماره 32 ،صص51-80
20.   -عسکری، ابی هلال، (1412)، معجم الفروق اللغویه، قم، موسسه نشر اسلامی.چاپ اول
21.   -عمید زنجانی، عباسعلی، (1398)قواعد فقه،  تهران، انتشارات سمت. چاپ هشتم، جلد سوم
22.   -کتابی،امیرعلی و همکاران،(1402)واکاوی مطالعه تطبیقی حقوق بشر غربی و اسلامی با تأکید بر حقوق اقلیتها در ایران،فصلنامه مطالعات حقوق بشر اسلامی،دوره 12،شماره ،1صص85-101
23.   -کعبی، عباس، (1394)، تحلیل مبانی نظام جمهوری اسلامی ایران، گزارش پژوهشی، پژوهشکده شورای نگهبان.
24.   -کلسن، هانس، (1397)، نظریة حقوقی ناب، ترجمه اسماعیل نعمت‌اللهی، قم، انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه قم.چاپ چهارم
25.   -کاتوزیان‌، ناصر، (1383)، مبانی حقوق عمومی،‌ تهران، نشر میزان‌. چاپ اول
26.   -لوی برول، هانری، (1400)، جامعه‌شناسی حقوق، ترجمه ابوالفضل قاضی شریعت پناهی، تهران، نشر میزان.چاپ سیزدهم
27.   - مصباح، مجتبی. (1388). بنیاد اخلاق، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).چاپ ششم
28.   -میر محمدصادقی، حسین، (1395)، جرائم علیه امنیت و آسایش عمومی، تهران، نشر میزان.چاپ بیست و یکم
29.   -نقیب، فهیمه، (1390)، آزادی بیان و توهین به مقدسات در پرتو نظام بین‌المللی حقوق بشر، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی.
30.   -نوروزی،میثم وهمکاران،(1401) مطالعه تطبیقی مفهوم عدالت در اسلام و اندیشه حقوق بشر معاصر، فصلنامه علمی مطالعات حقوق بشر اسلامی ،دوره 11 ،شماره 4 ،صص124 ـ 111
31.   -هاشمی، سید محمد، (1397)، حقوق بشر و آزادی‌های اساسی، تهران، نشر میزان. چاپ سوم
32.   -هولمز، رابرت آل، (1382)، مبانی فلسفه اخلاق، ترجمه مسعود علیا، تهران، انتشارات ققنوس.چاپ اول