تعامل و دوسویگی رابطه حقوق بشر و دولت: کاربست نظریه ساخت‌یابی آنتونی گیدنر با نگاهی به حقوق بشر اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، روابط بین الملل، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی ، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران

2 دانشیار، روابط بین الملل، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی ، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران

چکیده
آنتونی گیدنز بر مباحث فرانظری اندیشمندان حوزه روابط بین‌الملل تأثیر بسزایی داشته است. از مهم‌ترین این حوزه‌ها، هستی‌شناسی و این پرسش که در رابطه کارگزار- ساختار، تقدم با کدام است، می‌باشد. وی بر رابطه متقابل این دو تأکید کرده و تقدم یکی بر دیگری را نمی‌پذیرد. رابطه حقوق بشر و دولت و تأثیر و تأثر این دو بر یکدیگر، پرسش اصلی این مقاله است که در پاسخ، تعامل(یا دوسویگی) این دو در چارچوب نظریه ساخت‌یابی مطرح می‌شود. در همین راستا و با بهره‌گیری از روش توصیفی- تحلیلی و با بهره از منابع کتابخانه‌ای و اسنادی، در پی تبیین نظری رابطه حقوق بشر و حاکمیت دولت با کاربست نظریه ساخت‌یابی گیدنز و در نهایت، با مفهوم «امنیت وجودی یا هستی‌شناختی» هستیم. فرضیه اصلی عبارت است از «هنجارهای حقوق بشری در فرایند درونی‌شدن و تبدیل‌شدن به ساختار برای دولت‌ها، اضطراب‌هایی را برای این کارگزاران به وجود می‌آورند که ناشی از تغییر و تحول دایره حاکمیتی دولت‌ها با پذیرش حقوق بشر است اما با تغییر و تحول معنایی حاکمیت و گستره آن، این اضطراب‌ها از بین رفته و رعایت حقوق بشر، تضمین کننده مشروعیت حکومت و حاکمیت خواهد شد».
منطق تحلیل در این پژوهش، تحلیل مفهومی–نظری است که در آن دولت به‌مثابه کارگزار و نظام حقوق بشر به‌منزله‌ ساختار در نظر گرفته می‌شود. متغیرهای اصلی عبارت‌اند از: ساختار (هنجارهای حقوق بشر)، کارگزار (دولت‌ها) و امنیت هستی‌شناختی (به‌عنوان متغیر میانجی). تلاش می شود ضمن تبیین تعامل این عناصر، پیوند میان نظریه‌ گیدنز و مبانی اسلامی حقوق بشر روشن گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

- براون، کریس (1383). حقوق بشر. در جهانی شدن سیاست: روابط بین الملل در عصر نوین (جلد دوم)، جان بیلیس و استیو اسمیت، تهران، موسسه ابرار معاصر.
- جکسون، رابرت. سورنسون، گئورگ (1394). درآمدی بر روابط بین­الملل (دفتر دوم) ترجمه مهدی ذاکریان، احمد تقی زاده و حسن سعید­کلاهی، تهران: میزان، چاپ اول.
- جلائی پور، حمیدرضا. محمدی، جمال (1387). نظریه­های متأخر جامعه­شناسی، تهران: نشرنی.
- ذاکریان، مهدی (1392). همه حقوق بشر برای همه، تهران: نشر میزان.
- ریتزر، جورج (1374). نظریه جامعه شناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: انتشارات علمی.
- قوام، سید عبدالعلی (1393). کاربرد نظریه­های روابط بین­الملل، تهران: انتشارات دنیای اقتصاد.
- قوام، سید عبدالعلی (1384). روابط بین­الملل نظریه­ها و رویکردها، تهران: سمت.
- کسل، فیلیپ (1383). چکیده آثار آنتونی گیدنز، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: انتشارات ققنوس، چاپ سوم.
- کوبالکووا، وندولکا (1392). سیاست خارجی در جهان برساخته، ترجمه مهدی میرمحمدی و علیرضا خسروی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- گریفیتس، مارتین؛ روچ، استیون؛ سولومون، اسکات (1393). پنجاه متفکر بزرگ روابط بین­الملل، تهران: نشر نی.
- گریفیتس، مارتین (1388). دانشنامه روابط بین­الملل و سیاست جهان، ترجمه علیرضا طیب، تهران: نشر نی.
- گل­محمدی، احمد (1392). چیستی، تحول و چشم­انداز دولت، تهران، نشر نی.
- گیدنز، آنتونی (1387). تجدید و تشخص، تزجمه ناصر موفقیان، تهران: نشر نی، چاپ پنجم.
- گیدنز، آنتونی (1396). ساخت جامعه، ترجمه اکبر احمدی. تهران: نشر علم.
- هاسمن، هووارد رودا ای (1394). جهانی­شدن و حقوق بشر، ترجمه احمد موثقی و گلپر اسفندیاری، تهران: روزنه.
 
- Albano, Roberto. Giovanni, Masinno. Maggi, Bruno (2010).  The relevance of Giddens’ structuration theory for organizational research. Bologna TAO digital library: 2010.
- Beitz, Charles R (2009). The idea of human rights. New York: oxford university press.
- Corradetti, Claudio (2012). Philosophical Dimensions of Human rights. London: springer.
- Donnelly, Jack (2014). State sovereignty and international human rights. International affairs, 28, no 2, pp 225-238.
- Douzinas, Costas (2000). The end of human rights. Oxford: Hart publishing.
- Krennerich, Michael (2023). Human Rights Politics. Springer.
- Kitchin, rob and Thrift, Nigel (2009). International Encyclopedia of Human Geography. Elsevier Science
- Krasner, Stephen D (1999). Sovereignty, Organized Hypocrisy. Princeton University Press.
- Lake, David. A. (2003). Reflection, Evaluation, Integration: The New Sovereignty in International Relations, International Studies Review, 5, no.3.
- Mawuko, Lord (2012). State sovereignty and international human rights regime. IHRE- INTR.
- Mitzen, Jennifer (2006). Ontological security in world politics: state identity and the security Dilemma. European journal of international relations. vol 12, no 3.
- Sohn, Louis B (1982). The new international law: protection of the rights of individuals rather than states. U.L Review, no 32.
- Steel, Brent. J (2008). Ontological security in international relations. UK: Routledge.
- Vincent, Andrew (2010). The politics of human rights. United States: Oxford University press.