تعامل حق بر سلامتی بشر با مولفه‌های حق بر محیط‌زیست با نگاهی به اسناد و رویه‌های بین‌المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق بین الملل، دانشکده حقوق دانشگاه قم، ایران

3 دانشجوی دکترای، حقوق بین‌الملل عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد، ایران

چکیده
حق بر سلامتی و حق بر محیط‌زیست تعامل نزدیکی با هم دارند. برخورداری از حق بر سلامتی لازمه حق بر حیات است. کیفیت محیط‌زیست و تضمین حق بهره‌مندی از محیط‌زیست سالم را می‌توان پیش‌زمینه میزان بهره‌مندی بشر از حق بر سلامتی و کیفیت حیات عنوان نمود. در این مقاله سعی شده است تعاملات میان حق بر سلامتی و مولفه‌های مهم حق بر محیط‌زیست سالم در نظام بین‌المللی حقوق بشر مورد تحلیل و ارزیابی قرار گیرد. پرسش اساسی این است که مناسبات میان این دو حق چگونه صورت‌بندی شده است. فرض اساسی این مقاله در پاسخ به پرسش این است که در نظام بین‌المللی حقوق بشر و نیز برخی رویه‌ها به تعاملات میان حق بر سلامتی و حق بر محیط‌زیست توجه ویژه‌ای شده است. در این راستا ابتدا به مناسبات میان این دو حق و سپس تبیین ارتباط میان حق بر سلامتی با مهم‌ترین مولفه‌های حق بر محیط‌زیست سالم یعنی حق بر هوای پاک، حق بر آب سالم، و حق بر محیط آرام خواهیم پرداخت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

1.      آریا پارسا، آیدا، (1393). حقوق محیط‌زیست و توسعه پایدار. تهران: انتشارات خرسندی، چاپ اول.
2.      جعفری، ساجده، (1397). نسبت حق بر محیط‌زیست سالم و حق بر سلامتی در نظام بین‌المللی حقوق بشر، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق بین‌الملل، به راهنمایی علی مشهدی، دانشکده حقوق دانشگاه قم.
3.      صفاری نیا، مهزاد. (1394). حق بر آب آشامیدنی سالم در حقوق بین‌الملل بشر. تهران: انتشارات مجد، چاپ اول.
4.      عباسی، محمود؛ سودمندی، عبدالمجید. (1395)« حقوق بشر و حق بهره‌مندی از هوای پاک ». فصلنامه اخلاق زیستی، شماره 21، پاییز 1395: 113-134.
5.    عباسی؛ محمود، غزاله دهقانی. (1395).  "بررسی رویکرد اعلامیه هزاره سوم توسعه در قبال بهداشت و سلامت عمومی" فصلنامه اخلاق زیستی.ش 20 : 68-69.
6.      عنابی، علیرضا، (1402)، بررسی ارتباط حقوق سلامت با حقوق محیط‌زیست،کنفرانس بین‌المللی علوم انسانی، علوم آموزشی، حقوق و علوم اجتماعی، ترکیه، ازمیر. 1402.
7.    مشهدی، علی و  حامدی، ریحانه. (1402). سبزشدن حقوق بشر: تاملی بر شکل‌گیری و تحول «حقوق بشر زیست‌محیطی». پژوهش‌نامه حقوق تطبیقی، (7)2، 175-150.
8.      مشهدی، علی. (1392)، حق بر محیط‌زیست سالم ( الگوی ایرانی فرانسوی ). تهران : نشر میزان، پاییز، چاپ اول.
9.      مشهدی، علی، (1386)، «بررسی وشناسایی جنبه های حقوقی آلودگی صوتی»، فصلنامه علوم محیطی، ش اول، پاییز 1386. 66-53.
10.   نادر میرزاده؛ سیما سپهری فر، (1392).  "تعامل حق بر محیط‌زیست سالم و حق بر بهداشت" فصلنامه مطالعات حقوق بشر اسلامی، (1392):41.
 
Abraham, C. M. (2023). Environmental jurisprudence in India. In Environmental Jurisprudence in India. Brill Nijhoff.
Atapattu, S. (2002). The right to a healthy life or the right to die polluted: The emergence of a human right to a healthy environment under international law. Tul. Envtl. LJ, 16, 65.
Keles, R. (2012). The quality of life and the environment. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 35, 23-32.
Kravchenko, S. (2007). Right to carbon or right to life: human rights approaches to climate change. Vt. J. Envtl. L., 9, 513.
Mohammadi, S., & Mashhadi, A. (2023). The Right of Children in Environmental Crises from The Perspective of International Human Rights Law. Iranian Journal of International and Comparative Law, 1(2).
Shelton, Dinah. (2002)."Human rights, health and environmental protection: linkages in Law and practice." Health and human rights working paper series 1 (2002): 1-4.
اسناد بین‌المللی
Stockholm Declaration of the United Nation Conference on the Human Environment, 16 June 1972, U.N. Doc. A/. CONF .48/14/Rev. 1 at 3 (1973).
Rio Declaration on Environment and Development, 1992.
UN General Assembly Resolution 45/ 94, 14 December 1990.
GA Res. 35/48 of 30 Oct. 1980.
Additional Protocol to the American Convention on Human Rights in the Area of Economic, Social and Cultural Rights San Salvador, Nov. 17, 1988, OAS T.S. 69.
WECD ,Legal Principles for Environmental Protection and Sustainable Development, adopted by the Experts Groups on Environmental Law of the World Commission on Environment and Development (WECD), 18-20 June 1986, U.N Doc. WECD/86/23/Add. (1986), art. 1.
African charter of Human and peoples’ Rights, entered into force 21 October 1986
General Comment ,Economic and Special Council, General Comment 15. 20002. UN Doc E/C 12/2002/11.