واکاوی ابعاد راهبردی در قبال تروریسم تکفیری توسط بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در بحران‌های خاورمیانه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه صنعتی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

چکیده
منطقه خاورمیانه به دلیل برخورداری از جایگاه ژئوپلیتیکی، ژئواستراتژیکی و منابع غنی انرژی، همواره در کانون توجه قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای قرار داشته است. یکی از مهم‌ترین ابعاد سیاست خارجی این قدرت‌ها، تلاش برای تأثیرگذاری بر روند تحولات سیاسی و امنیتی منطقه از طریق اتخاذ راهبردهای مداخله‌جویانه و رقابت‌محور بوده است. در سال‌های اخیر، گسترش اندیشه‌های تکفیری و ظهور گروه‌های تروریستی مانند داعش، علاوه بر تشدید بی‌ثباتی، خشونت و ناامنی در خاورمیانه، زمینه را برای افزایش مداخلات و نفوذ قدرت‌های فرامنطقه‌ای در برخی کشورهای منطقه فراهم کرده است. هم‌زمان، گسترش تروریسم تکفیری به تشدید رقابت میان قدرت‌های منطقه‌ای برای تأمین و گسترش منافع راهبردی خود انجامیده و در مواردی، اتخاذ سیاست‌ها و راهبردهای تقابلی و خصمانه را به دنبال داشته است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف تحلیل راهبردهای قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در حمایت مستقیم یا غیرمستقیم از تروریسم تکفیری در خاورمیانه و تبیین عوامل و انگیزه‌های مؤثر بر نقش‌آفرینی این بازیگران در تحولات امنیتی منطقه انجام شده است. این پژوهش می‌کوشد ابعاد ژئوپلیتیکی، امنیتی و سیاسی این راهبردها و پیامدهای آن‌ها را برای نظم و امنیت منطقه‌ای مورد بررسی قرار دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

امیدی، علی؛ رضایی، فاطمه(1390). عثمانی گرایی در سیاست خارجی ترکیه: شاخص ها و پیامدهای آن در خاورمیانه، روابط خارجی، 3(3)، 231-267.
امینیان، بهادر(1393). ژئوپلیتیک انرژی: اتحادیه اروپا و امنیت انرژی، ژئوپلیتیک، 9(2)، 1-21.
بزرگمهری، مجید(1392). روابط ناتو وروسیه، شکاف یا تعامل، سیاست، 42(3)، 1-24.
بشار اسد و تهدید به زلزله، 9 آبان 1390، نوشته شده در وبگاه مردمسالاری در . www.mardomsalari.com
پورموسوی، سید موسی؛ غلامی، مجید؛ جودی، مهدی(1392). جایگاه جمهوری اسلامی ایران در رویکرد نوین امنیتی سازمان پیمان اتلانتیک شمالی(ناتو)، سیاست دفاعی، 21(83)، 1-32.
حافظ نیا، محمدرضا(1390). اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک، مشهد: انتشارات پاپلی.
خبرگزاری فارس، 1393، چهارشنبه 19 شهریور .
رجبی، سهیل(1391). واکاوی جایگاه و نقش استراتزیک سوریه در مناسبات منطقه ای و بین المللی با نیم نگاهی به تحولات اخیر در سوریه، پانزده خرداد،13(34)، 123-150
سردارنیا، خلیل اله؛ عمویی، رضا(1393). تحلیل انقلاب لیبی و چالشهای فراروی حکومت پسا اقتدارگرا از منظر بحران هویت و آمریت، روابط خارجی، 6(21)، 161-190.
عسکر خوانی، ابومحمد؛ ثمودی پیله رود، علیرضا؛ نوعلی وند، یاسر(1392). حوزه های همکاری واختلاف روسیه با ناتو پس از جنگ سرد، مطالعات اوراسیای مرکزی، 6(12)، 115-134.
متقی، ابراهیم؛ کوه خیل، مرجان(1392). گفتمان مبارزه با تروریسم در راهبرد ناتو، سیاست دفاعی، 21(81)، 9-32.
مستقیمی، بهرام؛ شریفی، محمد(1392). یازده سپتامبر و گسترش ناتو، سیاست، 42(3)، 1-38
موسوی، سید حسین(1388). بلندی های جولان وامنیت رژیم صهیونیستی، مطالعات راهبردی، 12(44)، 151-179.
نیکویی، سید امیر؛ بهمنش، حسین(1391). بازیگران معرض در بحران سوریه: اهداف و رویکردها، روابط خارجی، 4(4)، 3-44
abouzeid, rania(2014), Syria’s uprising within an uprising,p:2
Asseburg,Muriel(2013), Syria’s Civil War: Geopolitical Implications and Scenarios,pp:3-4-
COOK,JONATHAN(2008),،Israel and the Clash ofCivilisationsIraq, Iran and the Plan to Remake the Middle East,pp:1-116
Hidayat, Syarif(2014), ISIS ISLAMIC CALIPHATE: A PUPPET OF WESTERN MILITARY ALLIANCE,pp:1-9
Nazemroaya , Mahdi Darius(2013), The Eurasian Triple Entente: Touch Iran in a War, You Will Hear Russia and China.pp:1-5
NAZEMROAYA, MAHDI DARIUS(2012), The American-Iranian Cold War in the Middle East and the Threat of A Broader War.
NAZEMROAYA, MAHDI DARIUS(2012),the globalization of nato,p:305
research unit of umaa-advocacy(2014), THE CRISIS IN IRAQ ,An Analysis of the Islamic State of Iraq and Levant (ISIL) with U.S. Policy Recommendations in Iraq,5-46
Vinatier, Laurent(2014), Foreign jihadism in Syria, the Islamic state of Iraq and al-sham,p:5