تأثیر تحریم ها بر نقض تعهدات حقوق بشری دولت هادر دوران بیماری های همه گیر جهانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده
حقوق بشر از ابتدایی ترین و اساسی ترین حقوقی است که هر فرد به طور ذاتی و به صرف انسان بودن از آن بهره مند می شود. در مقابل، تحریم ها به مثابه اهرم های فشـار بر دولت ها که عمدتا با مقاصد مختلف سیاسی صورت می گیرد، به نحو مستقیم و غیر مستقیم تأثیرات سوء بسیاری بر حقوق شهروندان دولت های مورد تحریم بر جای گذاشته و ابعاد مختلف حقوق بشر را تحت شعاع قرار می دهد. تردیدهایی که همواره نسبت به قانونی بودن تحریم ها وجود داشته در شرایط بیماری همه گیری که مقابله مؤثر با آن مستلزم تقویت امکانات بهداشتی و درمانی در همه کشورهاست، افزایش می یابد. لذا سوال اصلی این پژوهش این است که با لحاظ اسناد بین المللی در زمینه حقوق بشر و حقوق سلامت، آیا می توان اعمال تحریم ها در دوران همه گیری جهانی را امری مشروع تلقی کرد؟ بنابراین هدف تحقیق حاضر این است که با روش توصیفی- تحلیلی ضمن بررسی تعهدات حقوق بشری دولت ها در مقابله با بیماری های همه گیری، به تبیین مشروعیت تحریم ها از جهت نقض این دسته از تعهدات دولت ها بپردازد. نتایج این تحقیق نشان می دهد که اعمال تحریم به جهت نقض تعهد دولت ها به همکاری بین المللی، احترام به حقوق بشر و حقوق بین الملل سلامت، فاقد مشروعیت بوده و شورای امنیت یا دولت های اعمال کننده تحریم در برابر نقض تعهدات خود مسئول خواهند بود.

کلیدواژه‌ها


ایده، آسبیورن؛ کـراوزه، کاتارینا و روساس، آلـن(1389). حقـوق اقتصـادی - اجتمـاعی و فرهنگـی، ترجمه اردشیر امیر ارجمند با همکاری گروه مترجمان، تهران، مجمع علمی و فرهنگی مجد، چاپ اول.
حیدر قلی زاده، جعفر؛ ذاکر اردکانی، محمد(1400). مطالعه تطبیقی حق بهره مندی از بهداشت و سلامت درحقوق ایران، اسناد بین‌المللی و رویه قضایی دیوان اروپایی حقوق بشر، مطالعات حقوق بشر اسلامی، 10(2)، 79-100.
حیدری، سلماز(1394). تحریم‌های بین‌المللی و نقض حقوق بنیادین بشر، پایان نامه کارشناسی ارشد گرایش حقوق بین الملل، دانشگاه شهید اشرفی اصفهانی.
ذاکرحسین، محمدهادی(1399). تعقیب تحریم های اقتصادی به عنوان جنایت علیه بشریت، مطالعات حقوق عمومی، دورۀ 51، شماره2، ۵۷۵ – ۵۹۴.
رضوی، سید محمدحسن؛ زینالدینی، فاطمه(1398). بررسی حقوقی تطابق اقدامات متقابل اقتصادی با موازین حقوق بشر: دسترسی به غذا و دارو، حقوق بشر، 1، ۱ – ۱۷.
زمانی، سیدقاسم؛ رنگنه شهرکی، جعفر(1392). تحریم‌های بین‌المللی ناقض حقوق بشر: از چالش مشروعیت حقوقی تا مسئولیت بین‌المللی، راهبرد، 67، 33-61.
ستایش پور، محمد؛ احمدی، الناز(1400). حق بر بهداشت از منظر اسلام و حقوق بین‌الملل، مطالعات حقوق بشر اسلامی، 10(1400)، 101-117.
شایگان، فریده و دیگران(1382). تقویت همکاری‌های بین المللی در زمینه‌ی حقـوق بشـر، زیـر نظر جمشید ممتاز، تهران، چاپ اول، انتشارات دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران،  چاپ اول.
علیزاده، حمیدرضا(1396). تحریم‌های اقتصادی از دیدگاه حقوق بین‌الملل، پژوهش ملل، 3(26)، 75-97.
مهرپور، حسین(1377). نظام بین‌المللی حقوق بشر، تهران، انتشارات اطلاعات.
Jeremy.W. 1989. The philosophy of Rights” in: An Encyclopedia of Philosophy. ed. G. H. R. Parkinson, Rutledge.
Skogly.S .2006. Boyond National Borders: States Human Rights Obligations in International Cooperation.Intersentia.
 Buse K. & Walt G. 2000.Global Public-Private Partnerships: Part 1 – a new Development in Health?. Bulletin of The World Health Organization.Vol.78. No.4. pp. 549–561.
 Coomans.F. 2011.The Extraterritorial Scope of the Interbational Covenant on Economic, Social and Cultural Rights in the Work of the United Nations Committee on Economic, Social and Cultrual Rights. Human Rights Law Review 11:1: pp. 1-35.
Ferris. E .2014. How Can International Human Rights Law Protect us from Disasters? «.ASIL Proceedings: pp.1-21.
 Lieva.J, Aleksandar Dashtevski.F.2018. Economic sanctions in international law. UTMS Journal of Economics 9 (2): pp.201-211.
 Mary Ellen. O. 2002. Debating the law of sanctions«, EJIL, Vol 13, No 1: pp.63-79.
Manisuli.S .2010. Economic, Social and Cultural Rights: an examination of state obligations, in: Sarah Joseph & Adam McBeth (ed.), Research Handbook on International Human Rights Law, Cheltenham, Northampton, Edward Elgar Publishing Limited: pp. 1-35.
Takian, Amirhossein, Azam Raoofi, Sara Kazempour-Ardebili .2020. COVID-19 Battel During the Toughest Sanctions Against Iran, The Lancet, Vol 395: pp 1035-1047.
Michael Reisman. W. 1998. The Applicability of International Law Standards to United Nations Economic Sanctions Programmes, European Journal of International law: pp. 86-141.
ICESCCR, General Comment No. 19: The right to Social Security, 2008.
ICESCCR, General Comment No. 8, The Relationship Between Economic Sanctions and Respect for Economic, Social and Cultural Rights, 1997
ICESCCR, General Comment No.14: The Right to The Highest Attainable Standard of Health,2000
ICESCCR, General Comment No.3: The Nature of State Parties Obligations, 1990
ICJ, Case Concerning Apllication of The International Conventaion on the Elimination of The All Forms of Racial Discrimination (Georgia v. Russian Federation) Preliminary Objects, 2011.  
Report of the Open-Ended Working Group to Consider Options Regarding the Elaboration of an Optional Protocol to the International Covenant on Economic, Social & Cultural Rights on its Second Session, UN.Doc., E/CN.4/2005/25, (10 Feb.2005)