واکاوی مطالعه تطبیقی حقوق بشرغربی و اسلامی با تاکید برحقوق اقلیت‌ها در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده الهیات و ادیان دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران،

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه شاهد، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشگاه شاهد تهران، ایران.

چکیده
رعایت حقوق اقلیت ها و منع تبعیض نسبت به آنها از جمله مسائلی مهمی تلقی می شود که اخیرا بیشتر مورد توجه و حمایت نهادهای بین‌المللی قرار گرفته است. اگر چه در سد‌ه گذشته برخوردهای خصمانه و خشونت بار با اقلیت‌ها گوناگون شده است اما در عین حال ، تمهیداتی برای رعایت حقوق اقلیت ها و تأمین همزیستی مسالمت آمیز اقوام و گروه های مختلف چاره اندیشی شده است. در این راستا هدف پژوهش پیش‌رو به بررسی تفاوت‌های بین حقوق بشر اسلامی و غربی با تاکید بر حقوق اقلیت‌ها می‌پردازد. از این‌رو سوال نوشتار حاضر بر این است که در تفکر حقوق بشر اسلامی و حقوق بشر در غرب اقلیت‌ها از چه حقوق و آزادی‌هایی برخوردار هستند؟ روش به کارگرقته در این پژوهش تحلیلی –تطبیقی و روش گردآوری مطالب به صورت کتابخانه‌ای است. یافته‌های پژوهش براین است که در کشـورهای غربـی علیرغـم تصویـب قوانیـن حمایتـی در مـورد حقـوق اقلیت هـای مختلـف دولتهـا در برابـر ایـن اقلیت‌ها بسـیار سـلیقه‌ای عمل کـرده و مـوارد متعـدد نقـض حقـوق اقلیت‌ها و بـه ویزه زنان وجـود دارد، اما به دقت در قانون اساسی ایران بـرای اقلیت‌هـای دینی حقوقی در نظر گرفته شـده اسـت کـه از جمیـع ایـن قوانیـن می‌تـوان دریافـت اقلیت‌های ایـران با وجـود جمعیت کم از امکانـات مناسـبی نسـبت بـه اقلیت‌های سـاکن در کشـورهای دیگـر برخوردارند.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
احسـانی مطلـق، محمدرضـا و مفتـاح، احمدرضـا(1394). حق حیـات در ادیان توحیـدی، الهیـات تطبیقـی، 6(14).
افـروغ، سـهرابعلی(1392). مبانی تحقق توسـعه عدالت جهانـی؛ عدالت مهدوی یـا عدالـت غربی؟، پژوهش‌های مهدوی، 1(4).
آقامیـر سـلیم، مرضیـه السـادات(1386). جایـگاه مجازات اعدام در حقوق بشـر اسلام و غـرب، خبرنامـه انجمن ایرانـی حقوق جزا، 2(7).
آقایی، بهمن(1376). فرهنگ حقوق بشر، تهران: کتابخانه گنج دانش.
باقـری، شـهال و ملکشـاه، آرزو(1390). مطالعه تطبیقی حـق حیات زن از دیدگاه  اسلام و غرب، پژوهش‌نامه زنان، پاییز و زمسـتان، سال دوم، شـماره 2.
پارسـانیا، حمیـد(1390). فلسـفه حقوق بشـر از دیدگاه آیت­الله جـوادی آملی، اسـراء، بهار، سـال سـوم، پیاپی هفتم، شـماره سـوم.
پهلوان، زکیه؛ آقایی بجستانی، مریم و حقیقت، محمدامین(1400). کیفرزدایی از جرائم جنسی در حقوق کیفری ایران تجلی حقوق بشر اسلامی، مطالعات حقوق بشر، 10(23)، 139-154.
تاموشات، کریستیان(1398). حقوق بشر، ترجمه حسین شریفی طراز کوهی، چاپ سوم، تهران: نشر میزان.
جعفری، محمدتقی(1370). تکاپوی اندیشه­ها، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، مطالعات انقلاب اسلامی دفاع مقدس، دوره جدید، سال دوم، شماره اول، بهار و تابستان.
جلالی راد، محمدحسین؛ صلاحی، سهراب و مرادی، مریم(1400). تغییر نظام سیاسی در پرتو الزامات نسل اول حقوق بشر و مسئولیت حمایت، مطالعات حقوق بشر اسلامی، 10(23)، 107-81.
چیت­فروش، سجاد و صابردوست، مهناز(1395). چالش­های ایران و غرب در حوزه حقوق بشر؛ رویکردی فکری و سیاسی،
دانلی، جک(1382). اعلامیه جهانی حقوق بشر: لیبرالیسم و اجماع متداخل بین­المللی، ترجمه محمد حبیبی مجنده، در: مبانی نظری حقوق بشر، مجموعه مقالات دومین همایش بین­المللی حقوق بشر، قم: دانشگاه مفید.
دی تنسـی، اسـتفان(1379). مبانـی علـم سیاسـت، ترجمـه حمیدرضـا ملـک محمـدی، تهـران: نشـر دادگسـتر.
زارعی، بهادر؛ زینی وند، علی و محمدی، کیمیا(1392). حقوق اقلیت ها از منظر اسناد بین المللی، اسلام و قانون اساسی ج. ا. ایران، پژوهش های سیاسی جهان اسلام، 3(1)، 49 – 70
سیدفاطمی، سید محمد قاری(1388). حقوق بشر در جهان معاصر، تهران: انتشارات شهردانش.
شایگان، فریده(1390). ماهیت حقوق اقتصادی- اجتماعی فرهنگی به عنوان نسل دوم حقوق بشر، مجموعه مقالات همایش دولت و تضمینات حقوق اقتصادی- اجتماعی و فرهنگی، تهران: انتشارات دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران.
طالبی، عباسعلی؛ ابوالحسن شیرازی، ابوالحسن(1400). بررسی تطبیقی وضعیت حقوق بشر در ایران و عربستان، مطالعات حقوق بشر اسلامی، 10(23)، 141-109.
عزیزی، ناصر و محمدی زاده، نادیا(1401). حقوق اقلیت‌ها از منظر حقوق بشر معاصر و فقه اسلامی، فقه و حقوق نوین، 3(11).
عمید زنجانی، عباسعلی(1393). حقوق اقلیتها براساس قانون قرارداد ذمه، قم: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
فضلی خانی، اکرم(1396). بررسی حقوق اقلیت ها در غرب وایران، مطالعات صیانت از حقوق زنان، 2(7)، 129-154.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران(1368). تهران: انتشارات میزان.
قربانی،زین العابدین(1383). اسلام و حقوق بشر، تهران: نشر سایه.
کاتوزیان، ناصر(1377). مبانـی حقوق عمومی، تهران، پاییز، چاپ اول، نشر دادگستر.
کاستریانو، ریوا(1373). میهمانان، مهاجران، اقلیت ها، ترجمه محمد تقی زاده­مطلق، پیام یونسکو، 24(277).
کاظمی، احمد و کفایی‌فر، محمدعلی(1399). تعریف اقلیت در اسناد بین‌المللی حقوق بشر، مطالعات ملی، 21(84)، 25 – 46.
کتابی، امیر علی و ایزدی اودلو، عظیم(1400). حقوق جهانی بشر در اسلام و مقایسه و تطبیق آن با حقوق بشر غرب از دیدگاه علامه جعفری، مطالعات حقوق بشر اسلامی، 10(23)، 53-33.
کدیور، محسـن(1385). حقوق بشر، الئیسـیته و دین، مجله بازتاب اندیشه.
کرمی، جهانگیر(1375). شوراى امنیت سازمان ملل متحد و مداخله بشر دوستانه، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
کوئینتن، آنتونى(1371). فلسفه سیاسى، ترجمه مرتضى اسعدى، تهران: نشر بین‌المللى هدى.
گزارش نقض حقوق بشر در انگلستان، سال 2013.
محمودی کیا، محمد(1400). بررسی مقایسه‌ای تعارضات هنجاری و گفتمانی نظام حقوق بشری اسلامی با نظام حقوق بشر اروپایی، مطالعات حقوق بشر اسلامی، 10(23)، 163-143.
مطهری، مرتضی(1367). انسان کامل، قم: انتشارات صدرا.
مکارم شیرازی، ناصر(1390). مسأله مساوات در اسلام، حقوق و علوم سیاسی، شماره ٢٧.
منصوری الریجانی، اسماعیل(1374). سیر تحول حقوق بشر و بررسی تطبیقی آن با حقوق بشر در اسلام، تهـران: چاپ اول، انتشارات تابـان.
موحد، محمد علی(1381). در هوای حق و عدالت، جلد دوم، تهران: نشر کارنامه.
مهرپور، حسین(1394). نظام بین‌المللی حقوق بشر، تهران: چاپ ششم،
میرموسوی، سید علی وحقیقت، سید صادق(1388). مبانی حقوق بشر از دیدگاه اسلام و دیگر مکاتب، تهران: سازمان انتشارات پژوشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
هاشمی، سیدیحیی(1388). مبانی و مفاهیم حقوق بشر در اسلام و حقوق بشر معاصر، سفیر، 3(12).
هکى، فرشید(1389). گفتمان حقوق بشر براى همه، تهران: شهر دانش.
Annette, Marfording (1997), "Cultural Relativism and the Construction of Culture", (H. R. Q).
Bahalla, L (1991), Human Rights an Institutional Framework for Implementation.
Donnely, Jack (1998), International Human Rights, 2nd Ed. Westview Press.
Perry, Michalel (1997), "Are Human Rights Universall?", (H. R. Q): Vol 19, No. 3.