حق بر امنیت آب در پرتو نظام حقوقی ایران و اسناد بین المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه تفرش، اراک ، ایران

2 کارشناسی ارشد، گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران

3 دانشجو کارشناسی ارشد، گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دپارتمان حقوق، دانشگاه مفید، قم، ایران

چکیده
امنیت آب به معنای دسترسی مداوم به آب با کیفیت و مقدار کافی برای برآورده کردن نیازهای انسان و محیط زیست است. برای رسیدگی به این موضوع، جامعه جهانی به گونه‌ای چشمگیر توجه به دسترسی به آب آشامیدنی سالم و تاسیسات بهداشتی را در چهارچوبی حقوق بشری به رسمیت شناخت. سوال اصلی پژوهش حاضر این است که اهمیت پرداختن به موضوع حق بر امنیت آب در پرتو نظام حقوقی ایران و اسناد بین المللی چیست؟هدف این مطالعه با تکیه بر روش تحقیق کیفی مبتنی بر رویکرد توصیفی-تحلیلی بر درکی از تاثیر اهمیت مفهوم حق بر امنیت آب در پرتو اسناد بین المللی و دلایل ارتباط تنگاتنگ اقتدار سیاسی و حق بر امنیت آب در نظام حقوقی ایران است.حسب یافته های پژوهش حاضر، جهت بهبود وضعیت قوانین آبی در کشور ایران در ابتدا قانونگذاران به تصویب قانون جامعی در حوزه آب پرداخته شود. ثانیا در بخشی از این قانون جامع آب رسماً و صریحاً به مفهوم حق بر امنیت آب پرداخته وضمن ارائه تعریفی دقیق و کارشناسانه از این اصطلاح، با در نظر گرفتن متغیر های مهم آب و هوایی،محیط زیستی، حجم منابع آبی و میزان مصرف آب در مناطق مختلف سرزمین، به ارائه راهکارها و وضع قوانین جامع و متناسب با مناطق و نواحی مختلف کشور در جهت تحقق اهداف مفهوم حق بر امنیت آب پرداخته شود.نتایج پژوهش نشان می دهد که لزوم پرداختن به حق بر امنیت آب می‌تواند به کاهش نابرابری‌های اجتماعی، اقتصادی، حفاظت از محیط‌زیست وکاهش آلودگی‌ها در جمهوری اسلامی ایران کمک کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع
1.      فضائلی، مصطفی و رشیدی، مهناز(1398)، رابطه امنیت آب و بلایای طبیعی در حقوق بین الملل، نشریه مطالعات حقوق انرژی، دوره5، شماره1، صص131-154
2.      صفاری نیا، مهزاد(1394)، حق بر  آب آشامیدنی سالم در حقوق بین الملل بشر، تهران، انتشارات مجد
3.      اشرافی، داریوش(1393)، تفسیر جدید از صلح و امنیت بین المللی و تاثیر آن بر مفهوم حاکمیت ملی، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، سال پانزدهم، شماره42، صص 83-109
4.      رشیدی، مهناز(1399)، امنیت اب در حقوق بین الملل، تهران، انتشارات مجد
5.      زرگرپور، رسول و علی نورزاد(1388)،ارائه الگوی مفهومی و تدوین الگوی مدیریت یک پارچه منابع آب با تاکید بر امنیت آبی کشور، مجله تحقیقات منابع آب ایران، شماره3، صص1-13
6.      آوریده،فریبا و همکاران(1395)، مطالعه تطبیقی اصول و قواعد بین المللی حاکم بر تقسیم آب در رودخانه های فرامرزی، فصلنامه علوم محیطی، دوره چهاردهم، شماره2، صص79-96
7.      اقبالی، جمشید و همکاران(1399)، تحلیل محتوای یک قرن قانونگذاری آب در ایران، مجله مدیریت آب و آبیاری، دوره10، شماره1، صص113-129
8.      دالوند، نعمت الله و همکاران(1396)، مسئولیت مدنی دولت در منابع آب بر مبنای قاعده اتلاف، لاضرر و احترام، مجله آموزه های فقه مدنی، شماره16، صص 177-303
9.      کاتوزیان، ناصر(1395)، مقدم علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران، نهران، شرکت سهامی انتشار
10.   رشیدی، مهناز(1401)، نقش قوه قضائیه ایران در تضمین حق بر آب، مجله حقوق دادگستری، دوره86، شماره117، صص83-107
11.   طالبی صومعه سرایی، مهشید و همکاران(1399)، مروری تاریخی بر ابعاد اجتماعی تصویب قوانین آب در ایران، مجله تحقیقات منابع آب ایران، شماره1، صص173-196
12.   گراوند، فرشاد(1399)، حق بر آب در پیکره حقوق بین الملل و حمایت از آن در داوری سرمایه گذاری بین المللی، فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، دوره 50، شماره4، صص1683-1705
13.   یاقوتی، ابراهیم(1399)، تحولات حق بر سلامت در پرتو میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، مجله تاریخ پزشکی، دوره دوازدهم، شماره44، صص1-13
14.   محمد علی پور، فریده و امانی محمد رضا(1396)، بررسی آثار اعمال حق حاکمیت بر رودخانه‌ی مرزی و مشترک مطالعه موردی: آبهای مرکزی1991-2014، فصلنامه سیاست، سال چهارم، صص19-35
15.  دهشیری، محمد رضا و حکمت آرا، حامد(1397)، دیپلماسی آب ایران در قبال همسایگان، فصلنامه سیاست های راهبردی و کلان، دوره6، شماره4، صص596-616
16.   محمدی دینانی، منصور و همکاران(1397)، اصل بهره برداری معقول از منابع اب در حقوق بین الملل آب و رویه مورد عمل ایران، فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، دوره48، شماره3، صص569-581
17.   پیلتن، فرزاد و صدیق بطحایی اصل، میر ابراهیم(1395)، مبانی و مکانیزم های همکاری های زیست محیطی ایران و همسایگان در حوزه آبهای رودخانه ای مشترک، فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی، سال 5، شماره21، صفحه91-122
 
1)      Cowie,Anthony, Ramsaran,susan, crowther,jonathan, (1993),”OXFORD ADVANCED LEARN’S DICTIONARY”, Oxford, Oxford university press
 
2)      Cullet,philippe, bhullar,lovleen, koonan,sujith(2021),”water security and international law” Annual Review of Law and Social Science, Vol. 17, pp. 261-276, 2021
3)      Wouter,particia, Vinogradov,Sergei,& Bjørn-Oliver Magsi,” Water Security, Hydrosolidarity, and International Law: A River Runs Through It…” Yearbook of International Environmental Law, pp.97-134
4)      Hogan L. Keeping Faith with Human Rights. Washington: Georgetown University Press; 2015. p.171-175.
5)      Alston P. Out of the Abyss: The Challenges Confronting the New U.N. Committee on Economic, Social and Cultural Rights. Human Rights Quarterly1987; 9(1): 332-381.
6)      Compilation of Guidelines on the form and Content of Reports to be Submitted by States Parties to the International Human Rights Treaties, UN Doc. HRI/ GEN/2/Rev.6. 2009. p.3ff, 26-42
7)      Saul B, Kinley D, Mowbray J. The International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights: Commentary, Cases and Materials. Oxford: Oxford University Press; 2014. p.1060-1061.
8)      Albuquerque A. The Brazilian Human Rights Indicators System: The Case of the Right to Health. In: Toebes B, Ferguson R, Markovic M, Nnamuchi O. The Right to Health: A Multi-Country Study of Law, Policy and Practice. London: Springer; 2015. p.261-262
9)      Riedel E, Giacca G, Golay C. The Development of Economic, Social and Cultural Rights in International Law. In: Riedel E, Giacca G, Golay C. Economic, Social and Cultural Rights in International Law: Contemporary Challenges. Oxford: Oxford University Press; 2014. p.18, 20-23
10)    Maus S. United Nations Peace Operations and Human Rights: Normativity and Compliance. London: Brill; 2020. p.289-290.
11)    Bakker P. Essential Medicines for Immediate Care in Refugee Camps. In: Morrone A, Hay R, Naafs B. Skin Disorders in Migrants. London: Springer; 2020. p.233-240.