چالشهای حقوق بشری و امنیتی در مواجهه با جرایم ریزومیک با تاکید بر نسل Z و‌آلفا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی ،واحد سمنان ،دانشگاه آزاد اسلامی ،سمنان ،ایران

2 دانشجوی دکتری رشته حقوق جزا و کیفرشناسی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایرا

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته حقوق جزا و جرمشناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده
تحولات فناوری در عصر دیجیتال، ظهور جرایم ریزومیک را به همراه داشته است که از نظریه ریزوم دلوز و گاتاری الهام گرفته‌اند. این جرایم با ویژگی‌هایی مانند عدم تمرکز، انعطاف‌پذیری، مقاومت در برابر کنترل، و اتصال چندگانه، چالش‌های بی‌سابقه‌ای برای نظام‌های حقوقی و امنیتی ایجاد کرده‌اند. نسل‌های Z و آلفا، به دلیل سواد فناوری بالا و استفاده از ابزارهای غیرمتمرکز، نقش کلیدی در شکل‌گیری یا قربانی شدن این جرایم ایفا می‌کنند. مصادیق این جرایم شامل کلاهبرداری‌های رمزارزی، آزار و اذیت سایبری، و جرایم مالی در متاورس است؛ لیکن مهمترین جرمی که در حال حاضر نظم حاکمیت و بعضاً نظم جهانی را از این ناحیه تهدید میکند، جرایم علیه امنیت داخلی و حقوق بشر میباشد. این پژوهش با روش کیفی و با استفاده از چارچوب نظریه ریزوم، به بررسی سازوکار جرایم ریزومیک و نقش نسل‌های جدید می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظام‌های حقوقی موجود، به‌دلیل طراحی برای جرایم سنتی، در مقابله با جرایم غیرمتمرکز ناکارآمد هستند. راهکارهای پیشنهادی شامل توسعه قوانین بین‌المللی، آموزش سواد حقوقی دیجیتال، استفاده از هوش مصنوعی برای ردیابی الگوهای مجرمانه، و تقویت همکاری بین‌بخشی است. همچنین، بازنگری در سیاست‌های کیفری و پیشگیرانه برای انطباق با ویژگی‌های جرایم ریزومیک ضروری است. این پژوهش با ارائه راهکارهای عملی، به غنای ادبیات جرم‌شناسی سایبری و نظریه ریزوم می‌افزاید و زمینه را برای سیاست‌گذاری‌های مؤثر در کنترل جرایم غیرمتمرکز فراهم می‌کند. درک تعامل بین نسل‌های جدید، ساختارهای ریزومیک، و نظام‌های حقوقی، برای تضمین امنیت و عدالت در فضای دیجیتال حیاتی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع
1.   بهره­مند، حمید، کوره­پز، حمید و احسان سلیمی (1393)، راهبردهای وضعی پیشگیری از جرم سایبری، فصلنامه آموزه­های حقوق کیفری، مشهد، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شماره 7.
2.   دارابی، شهرداد (1395)، ریزومیک شدن پیشگیری از جرم در پرتو ریزومیک شدن ارتکاب جرم، آموزه­های حقوق کیفری دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شماره 12، پاییز زمستان.
3.   سجادى، سید مهدى، محسن فرمهینى فراهانى، حمید احمدى هدایت، و نجمه احمد آبادى آرانى. ١٣٩٧. تبیین
4.   سجادى، سید مهدى، و زهره باقری‌نژاد (۱۳۹۰)، رویکرد ریزوماتیک به معرفت و نقد چالش‌های آن براى تربیت اسلامى از منظر ملاحظات معرفت شناختى رئالیسم انتقادى. مجله تربیت اسلامى ۱۳ (۶).
5.   شاملو، باقر و موسی­زاده، مهدی (1389)، پیشگیری از تکرار جرم در حقوق کیفری ایران و ایالات متحده آمریکا، فصلنامه علمی ترویجی مطالعات پیشگیری از جرم، سال پنجم، شماره 17.
6.   صالحی، حسن و اکبری، احسان (1398)، ارائه الگوهای معماری برای طراحی ساختمان­های پنهان در مقابل تهدیدات نظامی به روش استتار درون ساخته، نشریه علمی پدافند غیرعامل، سال دهم، شماره 2.
7.   کاظمی، عباس (1388)، ریزومیک شدن جرایم و دگردیسی در مفهوم امنیت شهری، مجموعه مقالات نخستین همایش ملی پیشگیری از جرم، البرز.
8.   کانتر، دیوید (2012)، روان شناسی جنایی (ترجمه مریم مهذب)، انتشارات آوند دانش، ۱۳۹۸، چاپ دوم.
9.   موحدیان، قاسم، شعبانی احمد، چشمه‌سهرابی، مظفر و عاطفه عاصمی (۱۳۹۸)، تبیین رویکرد ریزوماتیک در نظام‌های سازماندهی دانش و اطلاعات با تاکید بر فضای وب، پژوهش‌نامه پردازش و مدیریت اطلاعات، دوره ۳۵، شماره ۳.
10.میلانی،  علیرضا (1388)، بررسی کیفیات موثر بر میزان مجازات­ها و لایحه رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان، فصلنامه خانواده پژوهی، سال پنجم، شماره 1.
11.نجفی ابرندآبادی، علی حسین و حمید هاشم­بیگی (1391)، دانش­نامه جرم­شناسی، چاپ چهارم، تهران، گنج دانش.
 
1)      Braidotti, R. (2019). Posthuman knowledge. Polity Press. 
2)      Buchanan, I. (2021). Deleuze and Guattari’s "A Thousand Plateaus": A reader’s guide. Bloomsbury. 
3)      Colebrook, C. (2002). Understanding Deleuze. Allen & Unwin. 
4)      Deleuze, G., & Guattari, F. (1987). A thousand plateaus: Capitalism and schizophrenia (B. Massumi, Trans.). University of Minnesota Press. (Original work published 1980) 
5)      Genosko, G. (2009). Félix Guattari: A critical introduction. Pluto Press.
6)      Griffiths, James (22 July 2019). "Hong Kong's democracy movement was about hope. These protests are driven by desperation". CNN. Retrieved 23 July 2019.