مؤلفه‌های ایراد اتهام در ایران و فرانسه: رویکردی به امنیت قضایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه حقوق، حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران.

2 استادیار گروه حقوق، حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران(نویسنده مسئول).

3 استادیار گروه حقوق، حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران.

چکیده
هدف این پژوهش بررسی مؤلفه‌های ایراد اتهام و تأثیر آن‌ها بر حفظ و گسترش امنیت قضایی شهروندان در ایران و فرانسه است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و از طریق مطالعه کتابخانه‌ای شامل قوانین، مقررات و منابع علمی مرتبط، داده‌ها را گردآوری کرده و با استفاده از روش مقایسه‌ای میان نظام حقوقی ایران و فرانسه تحلیل نمود. یافته‌ها نشان می‌دهد که مؤلفه‌هایی نظیر اصل کفایت ادلّه، اصل برائت، اصل سکوت، اصل تفهیم اتهام، حق همراه داشتن وکیل، اصل قانونی بودن جرم و مجازات‌ها، حق دادخواهی، اصل مستند بودن رأی، اصل مصلحت‌گرایی، اصل منفعت عمومی و رعایت امنیت قضایی و آزادی‌های اجتماعی، نقش کلیدی در ایجاد مدل مطلوب ایراد اتهام دارند. با این حال، در نظام حقوقی ایران برخلاف فرانسه، برخی مؤلفه‌ها از جمله اصل اول، نهم و دهم به‌طور کامل مورد توجه قرار نگرفته‌اند. نتایج پژوهش تأکید می‌کند که رعایت کامل این مؤلفه‌ها موجب افزایش عدالت و ارتقای امنیت قضایی می‌شود و غفلت از آن‌ها می‌تواند منجر به آسیب به حقوق شهروندان گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

فارسی
1.        آشوری، محمد و سپهری، روح‌الله، (1392). «بررسی تطبیقی مرحله تحت نظر در آیین دادرسی کیفری ایران و فرانسه». آموزه‌های حقوق کیفری، دوره 2، 110-138.
2.        آشوری، محمد، (1386). آیین دادرسی کیفری، جلد اول. تهران: انتشارات سمت، چاپ سوم.
3.        جمنانی، فرامرز، (1396). برابری تعقیب و تحقیق در پرتو تحولات نوین دادرسی. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
4.        حاجی‌ده‌آبادی، محمد علی و اکرمی سراب، روح‌الله، (1390). «مبانی فقهی حق سکوت متهم در دعاوی جزایی». حقوق اسلامی، دوره 25، 35-62.
5.        درویشوند، ابوالفضل؛ کدخدا مرادی، ابوالفضل؛ فتاحی زفرقندی، علی، (1400). «تضمینات حق دادخواهی در نظام جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر نظرهای شورای نگهبان». فصلنامه دانش حقوق عمومی، دوره 2، 29-55.
6.        زراعت، عباس، (1392). اصول آئین دادرسی کیفری، جلد اول. ایران: انتشارات مجد، چاپ اول.
7.        ساقیان، محمدمهدی، (1393). «تحولات حق متهم برداشتن وکیل در مرحله تحت نظر در حقوق ایران و فرانسه». مجله مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دوره 21، 103-118.
8.        ساقیان، محمدمهدی، (1393). «تقویت حقوق و آزادی‌های متهم در مرحله تحقیقات مقدماتی آیین دادرسی کیفری 1392». پژوهش حقوق کیفری، دوره 6، 113-136.
9.    سجادی، لیلا و افراسیابی، علی، (1393). «پاسخ‌های پلیس به خشونت خانگی علیه بانوان (مطالعه تطبیقی سیاست جنایی ایران و کانادا)». فصلنامه مطالعات بین‌المللی پلیس، دوره 16، 17-31.
10.     شعبانی، عباس، (1393). «مطالعه تطبیقی حق سکوت متهم در حقوق کیفری ایران و اسناد بین‌المللی و منطقه‌ای». پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت.
11.     شکّرخیزی‌زاده، رضا، (1396). آئین دادرسی کیفری انگلستان و فرانسه؛ قاعده اقتضای تعقیب. تهران: انتشارات مجد، چاپ اول.
12.   شیداییان، مهدی و اسحاقی، سید جعفر، (1399). «جلوه‌های مصلحت عمومی در آیین دادرسی کیفری و چالش آن با حقوق فردی». فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی، دوره 25، 101-120.
13.     عمرانی فر، عدنان و زندی، محمدرضا، (1396). «ممنوعیت یا مقبولیت تخفیف مجازات در جرایم مستوجب حد». فصلنامه قضاوت، دوره 90، 33-50.
14.     عمرانی فر، عدنان؛ شیداییان، مهدی؛ عالی‌پور، حسن، (1402). «واکاوی پروسه «ایراد اتهام» در نظام‌ها و فرایند عدالت کیفری». فصلنامه تعالی حقوق، دوره 9، 45-78.
15.     عمرانی فر، عدنان؛ شیداییان، مهدی؛ میر خلیلی، سید محمود، (1399). «جایگاه شعبه مقدماتی در دیوان بین‌الملل کیفری و امکان‌سنجی پیش‌بینی آن در حقوق ایران». پژوهشنامه حقوق تطبیقی، دوره 4، 154-170.
16.     فروغی، فضل‌الله و یوسفی، ایمان، (1393). «مرحله تصمیم‌گیری برای کفایت ادله اثباتی در الگوهای تحقیقات مقدماتی ایران و آمریکا». مطالعات حقوقی، دوره 6، صفحات 147-178.
17.     محمد بیکی خورتائی، علیرضا، (1392). دادستان و امنیت اجتماعی، جلد اول. تهران: میزان، چاپ اول.
18.     میر خلیلی، سید محمود و عزیزی، سمیه، (1400). «ارتباط نظریه قوچ قربانی و عوام‌گرایی کیفری و تأثیر آن بر سیاست کیفری ایران». پژوهش‌های حقوقی، دوره 19، 221-242.
19.     میری، سارا و روح الامینی، محمود، (1396). «بررسی رویکردهای عملی نقش دادستان در پیشگیری از جرم». دوره 3، 149-161.
20.     ویژه، محمدرضا و محمدی کشکولی، (1397). «اصول بنیادین ناظر بر تضمین اصل بی‌طرفی قضایی در نظام بین‌الملل و حقوق ایران». دیدگاه‌های حقوق قضایی، دوره 84، 263-283.
1.      Alfredsson, Gudmundur; Eide, Asbjorn (1999), The Universal Declaration of Human Rights: a common standard of achievement. Martinus Nijhoff Publishers
2.      Barkow, Rachel E. 2010. “Organizational Guidelines for the  Prosecutor’s  Office.”  Cardozo Law Review 31 (6): 2089–2118.
3.      Hodgson, J. (2012). Guilty pleas and the changing role of the prosecutor in French criminal justice. In E. Luna & M. L. Wade (Eds.), The prosecutor in transnational perspectiveOxfordUniversityPress:116–134
4.      Blackstock,  Jodie,  Taru  Spronken,  Anna  Ogorodova,  Ed  Cape,  and  Jacqueline  Hodgson. 2014.  Inside  Police  Custody:  An  Empirical  Account  of  Suspects’  Rights  in  Four Jurisdictions. Ius Commune Europaeum 113. Cambridge: Intersentia.
5.      Phillips, C. and Brown, D.(2002), Entry into the criminal justice system:A survey of police arrests and their outcomes, home office research study 185. London, Home Office and Home office.
6.      Hutchings, P. (2012). The Criminal Subject in Law, Literature and Aesthetics. New York: Routledge‌.
7.      Danet, Jean, ed. (2013). La réponse pénale dix ans de traitement des délits. Rennes: Presses universitaires de Rennes
8.      Ambos, Kai. (2003). International criminal procedure, adversarial, inquisitorial or mixed?; International Criminal Law Review,vol 3
9.      Buergenthal, Thomas.(2001).“The U.N. Human Rights Committee.” Max Planck U.N. Year Book 5 :341-399.
10.  Calvo-Goller, K., N (2006), the Trial Proceedings of the International …..Criminal Court, ICTY and ICTR Precedents, Martinus Nijhoff.
11.  Danilet,Cristi (2000), Independence and Impartiality of Justice, International Standards,at:http://medel.bugiweb.com/usr/Independence%20 and%20Impartiality %20 of%20 Justice -1. pdf, last visited 14 Nov. 2014 .
12.  Friman, Hakan (2001), INVESTIGATION AND PROSECUTION; at: The international criminal court ( Elements of crimes and rules of procedure and evidence , Edited by : Roy s. lee , Transnational publisher , inc.
13.  Guinchard, S., et Buisson, J. (2012)procedure penale. 8ed. Paris
14.  Lazerges . ch. (2000). Le Renforcement de la Presomption d’Innocence et les Droits des Victimes, A.P.C.n 22.
15.  Pavlich, George. (2018). ‘The violent rhetoric of accusation: Cicero and the Marcus Ameleus Scaurus case’. In Joshua Nichols and Amy Swiffen (eds), Legal Violence and the Limits of the Law. Abingdon: Routledge, 30–49
16.  Guinchard,serge,(2007) Droit Processule-Droit Commun et droit compare`. Paris précis. 4 eed.
17.  Pradel , J. (2001). Les personnes suspects ou poursuivies aores la loi du 15 juin 2000, Dalloz, N. 14.
18.  Pradel, J. (1995). La protection de la pesonne en France depuis en France depuis les reformes de procedure penale en 1993, in. la Revue juridiaue themis, n1.
19.  Renucci, Jean-François.(2004).“Le  Procureur  de  La  République  Est-Il  Un  ‘Magistrat’  Au Sens Européen Du Terme?”  In Libertés, Justice, Tolérance!: Mélanges En Hommage Au Doyen Gérard Cohen-Jonathan Vol. II., 1345. Brussels: Bruylan
20.  Robert, Marc. (2011). “L’avenir Du Ministère Public Français.” AJ Pénal, no. 3 (March): 115–18.
21.  Simmat-Durand,  Laurence.  1994.  “Le  Parquet  et  L’opportunité Des Poursuites.”  Questions Pénales VII (4).