حق بر گردشگری و دولت اسلامی: تبیین حقوق و تکالیف دولت در تأمین دسترسی عادلانه به گردشگری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

سازمان صدا و سیما

چکیده
گردشگری در ادبیات معاصر، فراتر از یک فعالیت اقتصادی، با حقوق اجتماعی و فرهنگی، کیفیت زندگی، مشارکت فرهنگی و دسترسی به میراث فرهنگی پیوند دارد. از این منظر، مفهوم «حق بر گردشگری» در مطالعات جدید مطرح شده است؛ بااین‌حال، مبانی حقوقی آن و حدود مسئولیت دولت همچنان محل بحث است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع اسلامی، اسناد حقوقی و ادبیات علمی گردشگری، امکان صورت‌بندی گردشگری به‌مثابه یک حق اجتماعی ـ فرهنگی و مسئولیت دولت اسلامی در تأمین دسترسی عادلانه به آن را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد اگرچه مفهوم مدرن «حق بر گردشگری» در منابع کلاسیک اسلامی به‌صراحت مطرح نشده است، آموزه‌های قرآنی درباره سیر در زمین، شناخت جوامع و تأمل در آثار تاریخی، در پیوند با اصول عدالت، کرامت انسانی و رفع محرومیت، ظرفیت هنجاری لازم برای تبیین آن را فراهم می‌سازد. در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران نیز اصول ۳، ۲۲، ۲۹، ۴۰ و ۵۰ قانون اساسی، مبانی لازم برای حمایت از دسترسی عادلانه، رفاه اجتماعی، حقوق دیگران و حفاظت از محیط زیست را فراهم می‌کنند. بر این اساس، مسئولیت دولت اسلامی صرفاً به توسعه صنعت گردشگری محدود نمی‌شود، بلکه تأمین شرایط عادلانه برای بهره‌مندی شهروندان از فرصت‌های گردشگری را نیز دربرمی‌گیرد. مقاله در نهایت، مفهوم «حق بر گردشگری عادلانه، مسئولانه و پایدار» را به‌عنوان چارچوبی مناسب برای سیاست‌گذاری گردشگری در جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات